Во еден ден дури 17 новороденчиња и исто толку среќни вести за нивните родители. Продолжува бејби бум периодот во болницата “Плодност” во Битола, од каде неодамна се пофалија дека стигнале до бројката 700 живородени новороденчиња за оваа година.
Нека се здрави и живи сите овие ангелчиња и нека растат со мајка и татко!
Математичкиот гениј од Тетово, 9-годишниот Македон Димитровски, освои златен медал на светското првенство „Математика без граници“, кое се одржа онлајн во Скопје, а го организира Асоцијацијата на математичари од Несебар, Бугарија.
Неговиот татко Владимир редовно ги објавува успесите на Македон, а за најновото достигнување, на Facebook напиша:
„Македон пак освои златен медал на светскиот натпревар од есенскиот дел ‘Математика без граници’. Златно дете наше со златен медал“.
На 14.11.2023 во 14ч. во ОВР Прилеп, жена од прилепско село пријавила дека З.С. од друго прилепско село ја допирал по телото нејзината малолетна ќерка.
Се преземаат мерки за расчистување на случајот – информираат од ОВР Прилеп.
Почина познатиот македонски актер Мето Јовановски, роден беше 1946 год во с.Панчарево пехчевско.
Од големата легенда преку социјалните мрежи се простуват неговите пријатели и колеги.
Македонија ги живее најтешките денови во економијата од своето осамостојување до денес, а граѓаните преживуваат наместо да живеат. Замрзнатите цени и одмрзнатите даноци дополнително ја зголемуваат тешката економска состојба во која се наоѓа државата. Меѓународните финансиски организации веќе ги намалија очекувањата за раст во периодот што следи. Истражувањата и анализите укажуваат дека економската состојба и финансиската непредвидливост се помеѓу најважните причини поради кои цели семејства бегаат од државава во странство.
Во денешната анализа разговараме со Анастасија Илиеска, поранешен директор во Управата за јавни приходи и Државен секретар во Министерството за внатрешни работи. Во разговорот таа забележува дека после скоро седум години практикување власт очигледно е дека владата нема цел, визија и стратегија како да се справи со економските предизвици. Поддршката на фирмите е субјективна, нетранспарентна, a недостатокот на контролен механизам создава плодна почва за корупција.
На почетокот на разговорот Илиеска вели дека инфлацијата во Македонија е регистрирана уште пред почетокот на војната во Украина за која причините се домашни, а дополнително состојбите од надвор кои во комбинација се причинители за повисоки цени на сите производи и услуги. Ако цената на енергијата се зголемува, очекувано е дека како влезен чинител ќе ја зголеми крајната цена на секој производ и услуга, нагласува таа и додава дека со оглед на тоа што во поширокиот регион имаме една од највисоките стапки на инфлација тоа доволно укажува дека мерките и одлуките за контролирање и намалување на истата се неуспешни, козметички и маркетиншки и не ги даваат посакуваните и очекуваните резултати.
Илиеска потенцира дека за време на кризна состојба логично е владата да биде ориентирана кон поддршка и стимулација на приватниот сектор, со цел тој да генерира поголем раст и преку остварување поголеми приходи, обврските што ги имаат кон државата се поголеми.
„На тој начин државата остварува поголеми приходи во буџетот, но наместо тоа владата одлучи да спроведе даночна реформа која е товар за плаќачите на данок, а справувањето со неформалната економија поточно сивата економија е третина од целата економија во земјава“, забележува Илиеска.
Притоа таа во разговорот нагласува дека даночна реформа која е базирана на укинување на ослободување од данок на добивка на правните лица кои ја реинвестираат добивката и на зголемување даночни стапки на производи за прехрана, како и на воведување на нови даноци е реформа која не стимулира поголем раст.
Со неа разговаравме и за тоа каде греши влада во спроведување на даночните и економски реформи и во овој дел Илиеска вели дека создавањето на економски позитивна околина во која фирмите и граѓаните ќе чувствуваат сигурност, предвидливост и одржливост е состојба која изминативе години изостанувала поради постојаното ретерирање во одлуките на Владата.
„Реформите и одлуките потребно е да бидат насочени кон поттикнување на инвестиции, оплодување на капиталот, мотивирање за поддршка на спорт, талентирани ученици и општо корисни дејности. Се што годиниве наназад увидовме беше во обратна насока“, вели Илиеска
„Несогледувањето на состојбите кои следат и недонесување навремени одлуки и суштински мерки со цел превенирање на состојбите во кризни и пост кризни периоди се причина поради која состојбата во економијата во државата е катастрофална“, додава Илиеска.
Таа забележува дека од лошите економски политики на државата, предвидениот раст на БДП за 2023 година е најнизок во регионот, што се потврдува со корекцијата на Светската банка, но и Народна банка ,како и предвидувањата за следната 2024 година.
Но, колку владата има капацитет за решавање на економските прашања?
Поранешниот државен секретар во
Министерството за внатрешни работи и Директор на Управата за јавни приходи вели дека решавањето на било кој проблем е процес кој треба да создаде позитивни резултати и во никој случај да не создава нови проблеми .
„На пример со актуелното решение за зголемување на минималната плата се направи спротивното, се генерираше максимален хаос. Владата реши проблем со кој создаде дополнително еден куп други проблеми кај работниците како во јавниот,така и приватниот сектор за што се гласни реакциите од синдикатите, фирмите, работниците. Високи претставници на владата посочуваат дека основната плата ќе се усогласува со трошоците за живот, а од друга страна истовремено се укинуваат колективни договори каде што веќе постоело тоа усогласување“, вели Илиеска.
Со неа разговаравме и за инфлацијата и зголемувањето на цените и колку овие две работи влијаат на тешката економска состојба во државата.
На оваа тема Илиеска цитирајќи ги официјалните податоци вели во Македонија драстично е зголемен бројот на граѓани кои живеат во екстремна и умерена сиромаштија и таа бројка секоја година се зголемува од која за жал 1/3 се деца. Притоа потенцираше дека граѓаните што живеат во сиромаштија, инфлацијата ја чувствуваат повисока за 3 проценти, поради цените на производите и услугите кои ги користат.
„Ако имаме во предвид дека дури 80% од приходите во едно просечно семејство се трошат за набавка на храна, а цените на прехранбените производи поради стапката на инфлација се зголемени најчесто дупло, ова доведе до значително зголемување на бројот на граѓани кој живеат во екстремна и умерена сиромаштија“,објаснува Илиеска и вели дека нелогично е со одлука на Влада да се замрзнуваат цени на прехранбени производи, а при тоа во ист ден со закон да се зголемува данок на додадена вредност на прехранбени производи.
„Дополнително зголемувањето на данокот на додадена вредност на прехранбени производи во време на висока инфлација нема логична и економска оправданост“, додава таа.
„Овие постапки наведуваат дека замрзнувањето на цените е со цел да не се почувствуваат реакциите на пазарот од зголемување на данокот на додадена вредност, а во буџетот да се влеат дополнителни приходи од данокот кој се плаќа при промет на најосновните и најнеопходните производи за живот. Сето ова влијае на движењето на стопанските субјекти, од кои се очекува да танцуваат како што им свират, а од друга страна им ги врзуваат нозете“, констатира Илиеска.
Она што скоро нѐ очекува по укинувањето на владината мерка со која се замрзнаа цените, понудата и побарувачката на пазарот повторно ќе ги раздвижи во насока на инфлација, исто како изминатата пролет.
На крајот од разговорот ја прашавме кои се нејзините размислувања за излез од економската криза и раст на домашната економија и тука Илиеска вели дека нешто кое што на прв поглед може да се констатира е слабата реализација на капиталните инвестиции, корупцијата која е навлезена во сите сфери на општеството и големиот процент на сива економија.
„Од сите земји во регионов имаме најниска стапка на раст, што значи дека најлошо од сите во регионот делуваме кон остварување на повисок раст. При состојба на низок раст и висока инфлација, продуктивноста на работниците е на ниско ниво, незадоволни од ниските плати поради високите цени на храната и енергијата и нискиот животен стандард“, забележува таа.
Во последниот извештај на Европската комисија се наведени клучните реформски приоритети со нагласен критички тон, оценети со ограничен напредок и тука фокусот се става на неефикасноста при давање на државната помош и неделување во насока на справување со сивата економија. Ова се констатации кои фирмите и граѓаните ги чувствуваат кои само се потврдуваат со извештајот на комисијата.
„Доколку изминативе неколку години интересот им беше подобрување на состојбите и воведување на реформи кои беа нотирани во претходните извештаи, денес ќе имавме подобар извештај. Со релативизирање на состојбите и проблемите и играјќи само на карта за менување устав владата ја доведе државава до најслаба оценка од Европската комисија и ја оттурна најдалеку од европското семејство“, додава таа.
Илиеска во оваа насока вели дека со визија, цел и фокус за подобрување на условите за живот и многу посветеност и работа може да се оствари повисок стандард, поквалитетно образование, сигурно здравство, растечка економија, безбедна околина, иднина за нас и поколенијата на ова парче земја.
Сакаме странските работници кои одлучуваат да работат во Словенија да бидат добро информирани за нивните права и должности, вели амбасадорот на Словенија во Македонија, Грегор Прескер, во пресрет на настанот „Живот и работа во Словенија“ што ќе се одржи од 27-29 ноември во три града во земјава.
Настанот „Живот и работа во Словенија“ ќе се одржува од 10 до 17 часот во Скопје (27.11.2023), Прилеп (28.11.2023) и во Битола (29.11.2023). На овие настани ќе се претстават истакнати словенечки работодавачи од различни индустрии, пред сè, во областа на здравството, грижата за стари лица, транспортната и преработувачката индустрија.
Во продолжение прочитајте го интервјуто со в.д. генералната директорка на Заводот за вработување на Р. Словенија, Грета Метка Барбо Шкербинц:
1.
Впечатоците во Македонија од последната манифестација „Живот и работа во Словенија“ се многу позитивни. Но, што велат вашите искуства, дали имате број на македонски граѓани кои дошле во Словенија во последната година, а исто така какви се вашите очекувања за оваа година? Зошто Заводот за вработување одлучи да организира ваков настан?
Оваа година, во месеците јуни и септември, веќе успешно организиравме неколку вакви настани во странство, па поради големата побарувачка од работодавачите и потребите на нашиот пазар на труд, решивме повторно да ги организираме настаните во Северна Македонија. Главната цел на овие настани е на странските баратели на работа да им се обезбедат веродостојни информации за работните и животните услови во Словенија и да им се понуди соодветна правна заштита со релевантни информации, бидејќи како што знаеме, миграцијата е дел од нашето секојдневие и може да се очекува нејзин раст и во иднина. Токму затоа сакаме да ги зајакнеме информациите за работниците кои веќе се во нивните земји на потекло, што значи да го подобриме нивниот пристап до информации за правата, процедурите за вработување, законодавството итн. во најголема можна мера, на начин кој ќе биде разбирлив за работниците и со тоа ќе им се обезбеди поголема правна сигурност.
За наредните години во Словенија се предвидува понатамошно зголемување на вработеноста и намалување на невработеноста. Оттука, очекуваме дека ќе продолжи да има недостиг на кадри на пазарот на трудот, а ќе се зголеми и регрутирањето на странска работна сила, која ѝ е потребна на нашата економија. Бидејќи работодавачите во Словенија веќе подолго време се соочуваат со голем недостиг на персонал, ние исто така сакаме да ѝ помогнеме на земјата да обезбеди соодветна работна сила која ќе помогне во реконструкцијата по катастрофалните поплави и свлечишта што се случија во Словенија во август и каде што исто така сметаме на помош од странски работници од државите блиски до нас.
Во периодот од првите десет месеци од годинава издадени се 3.688 согласности за унифицирана дозвола за престој и работа за граѓаните на Северна Македонија, што е за 40,3% повеќе во однос на истиот период лани.
2.
Кои компании доаѓаат кај нас на крајот на ноември? Што ќе има во нивната понуда и за кого е наменет овој настан?
Настанот е наменет за граѓаните на Северна Македонија. Сакаме да им понудиме што е можно посеопфатни информации за животот и работата во Словенија, односно не само за работењето. Им предочуваме на словенечките работодавци дека веќе не е доволно само да се понуди пристојна плата, тие мора да им помагаат на работниците во сите чекори при нивното вклучување и активно да им помагаат успешно да се интегрираат во животната средина по пристигнувањето во Словенија. Тука е важна и помошта околу сместувањето, обединувањето на членовите на семејството итн.
Но, бидејќи најдобрите информации се оние од „прва рака“, на овој настан доаѓаат речиси 30 истакнати словенечки работодавачи од цела Словенија, кои заедно вработуваат повеќе од 20.000 работници. Мнозинството се големи и средни работодавачи, а најголем број барања се од здравствената и социјалната заштита и градежната индустрија. Со нас ќе бидат и работодавачи од производство, транспорт и складирање, технички дејности и други.
3.
Општите информации овде говорат дека во Словенија се бараат профилирани кадри како доктори, инженери, архитекти, градежници… Колку и каков кадар е потребен и какви административни придобивки можат да очекуваат заинтересираните за работа и живот во Словенија?
На Словенија ѝ требаат практично сите профили, и висококвалификувани и неквалификувани кадри од различни дејности. Повеќе од половина од работодавците во Словенија се соочуваат со проблеми со наоѓање кадар, а мораме да кажеме дека работодавачите од Словенија многу ги ценат работниците од Северна Македонија. Затоа сакаме на настанот да ги прикажеме можностите за работа од различни дејности и региони, сето она што Словенија може да го понуди во моментов. Свесни сме дека работната миграција е дел од нас и дека никој не може да ги спречи луѓето кои одлучуваат да се преселат во друга земја од различни причини, а улогата на нашиот институт е да ги заштити овие работници што е можно повеќе со правилни информации, и да спречи злоупотреби.
4.
Кои се придобивките за вработените во Словенија, за помладите и постарите, а кои за членовите на семејството? Дали има различни услови за поединци и семејства кои сакаат да живеат и работат во Словенија?
На настанот ќе ги претставиме можностите за вработување во Словенија. Но, свесни сме дека одлуката за работа во странство често ги погодува и другите членови на семејството. Затоа, на настанот ќе биде достапно индивидуално кариерно советување, а со задоволство ќе одговориме на сите прашања за животот во Словенија. Забележуваме дека многу ученици и студенти од Северна Македонија веќе студираат во Словенија и среќни сме што нашите две земји и на овој начин ги зајакнуваат своите врски.
Инаку, Словенија има многу строги услови во однос на еднаков третман на вработените, без разлика на возраста, државјанството и други лични околности, така што условите за вработените не се разликуваат. Се разбира, во случаи кога целото семејство се сели во друга земја, потребна е поголема поддршка за мобилност. А заводот за вработување, исто така, може да понуди соодветна помош овде.
5.
Освен организирање на вакви настани, како инаку Заводот за вработување им помага на компаниите во Словенија, особено по поплавите? Како Македонија може да ги искористи вашите искуства во напорите да ги достигне европските стандарди?
Заводот за вработување нуди сеопфатни услуги на работодавачите во потрагата по работници, за таа цел организиравме специјални канцеларии за работодавачите низ Словенија. Консултантите ги обезбедуваат сите услуги за работодавачите на едно место. Поради малата невработеност, во моментов главно развиваме услуги за поддршка на вработувањето на оние кои се потешки за вработување, на пр. инвалиди, долгорочно невработени. Ние, исто така, развиваме услуги за предвидување на потребните компетенции на нашиот пазар на труд, за да можеме навреме да го подготвиме нашето население за предизвиците во иднината, на пример со дополнителна обука. И досега сме успешни во ова.
Заводот поседува и знаење, искуство и достапни мерки со коишто дополнително им помагаме на работодавачите и општините погодени од поплавите и одроните. Ќе ги споменам само посебните јавни работи за помош на засегнатите општини, а на работодавачите им помагаме со различни надоместоци како надоместоци за плати за да можат повторно да застанат на нозе и да немаат потреба да отпуштаат вработени. Во Словенија, како резултат на летната природна катастрофа од исклучителни размери, беше усвоена легислатива за интервенција со мерки за кофинансирање на чекање за работа, надоместување на платите за отсутните работници погодени од поплавите и надоместување на платите за работниците кои ја санираат штетата во компанијата. Исто така, поради ваквите мерки, стапката на невработеност во Словенија е една од најниските во ЕУ, а ние бараме и работници во странство.
На крајот, би сакала да нагласам дека мислам дека созреавме како држава во последните години и дека сме свесни дека ќе бидеме интересна дестинација за живеење и работа само доколку можеме да понудиме добри и стимулативни услови за работа и живеење. За ова се свесни и многу словенечки работодавачи, кои ќе бидат со нас во Северна Македонија во наредните денови, кои сè повеќе се обидуваат да ги задржат и да ги задоволат кадрите на различни начини, особено со коректен и професионален однос кон своите вработени.
На 16 ноември во Струга ќе се одржи премиерата на првиот долгометражен документарен филм за Блаже Конески – „Јанѕа“, според мотиви од „Дневник по многу години“ на Конески, од истакнатиот македонски документарист, Никола Т. Калајџиски. Филмот е подготвен во продукција на „Контраст филм“, а продуцент е Златко Димески.
Режисер и сценарист на филмот е Никола Т. Калајџиски. Монтажата е на Аристид Филактов, додека композитор на музиката е Златан Миливоевиќ, а дизајнер на звук е Дарко Спасовски. Како директори на фотографија се јавуваат Дејан Димески и Петар Кочишки.
Филмот се остварува сo поддршка од Агенцијата за филм на Северна Македонија. По премиерите во Скопје и Битола, филмот го продолжува својот пат во останатите наши градови.
Следната проекција е закажана на 16 ноември 2023 (четврток), 18 часот во НУ Центар за култура „Браќа Миладиноци“ – Струга. На 17 ноември во 19 часот следува уште една проекција на филмот во Струга.
Филмот „Јанѕа“ е подготвуван и сниман во период од три години и го следи животот и делото на професорот, академик, поет и еден од кодификаторите на македонскиот литературен јазик, Блаже Конески. Огромното значење на делото на Конески за македонската култура и наука и воопшто за нашата држава се претставува преку кажувањата на повеќе истакнати академици, универзитетски професори и воопшто научници / истражувачи од областа на македонистиката и воопшто од областа на лингвистиката, книжевната наука и културологијата, вклучително и странски македонисти кои важат за познавачи на делото на великанот – негови современици и потомци.
Сценаристот и режисер на филмот, познатиот документарист Калајџиски, зад себе има кариера со голем број документарни филмови кои се прикажувани на домашни и меѓународни фестивали. Овој негов најнов филм, посветен на централната личност на македонскиот XX век, се очекува да фрли нова светлина врз ликот и делото на Конески, затоа што не само што во целост го претставува неговиот влог за македонската култура и наука, како и воопшто за современата македонска држава, туку опфаќа и димензии на неговата личност кои не се многу коментирани во досегашните осврнувања за великанот и малку познати сегменти од неговата биографија.
Во наредните месеци следуваат проекции на филмот во Штип на 28 ноември како и во Прилеп на 13 декември.
Само во 2022 година над 53.000 граѓани на Македонија се преселиле во Германија, речиси двојно повеќе од над 32.000 граѓани што се доселиле во 2021 година во оваа земја, каде според последниот попис од 2022 година живеат 222.000 македонски граѓани, соопштуваат од Институтот за јавна политика „Арбен Џафери“.
Во 2021 година во таа земја заминале „само“ 32.000 граѓани. За 2023 година нема официјални податоци, но ако се задржал трендот, бројката ќе биде огромна
Според последниот попис од 2022 година, во Германија живеат 222.000 македонски граѓани. Најголем дел од нив работат во транспортни компании како возачи, а некои и во фабрики за производство на храна. Жените, освен во фабрики, работат и во ресторани за брза храна, но и како хигиеничарки.
Берлин, Штутгарт, Хамбург, Хановер итн. се областите кои се најмногу населени од граѓани на Македонија во Германија.
Во текот на наредните седум месеци ќе ги изучуваат театарските процеси преку вежби и гостувања на театарџии, и тоа врз еден од текстовите на Горан Стефановски, како автор во фокус на 58. издание на фестивалот
Вториот циклус од едукативните работилници во рамките на Македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ започнаа изминатиот викенд во Прилеп. Пет училишта од општината Прилеп, ни се придружија годинава на новото театарско-едукативно патување, кое ќе трае во наредните шест месеци, а резултатите од сработеното, ќе ги видиме на претстојното 58. издание на фестивалот, кој годинава ќе се одржи од 7 до 14 јуни.
На вториот циклус едукативни работилници што ги предводи режисерот и едукатор Милош Б. Андоновски од „Театар за сите“ од Скопје, ќе учествуваат ученици од општинските основни училишта „Добре Јованоски“ и „Блаже Конески“, како и од средните општински училишта „Ристе Ристески – Ричко“, „Мирче Ацев“ и „Ѓорче Петров“. Во просториите на прилепскиот театар тие ја одржаа првата средба, под менторство на актерите Илија Волчески и Игор Трпчески. Учениците заедно и со нивните наставници-ментори, разговараа и презентираа за театарските процеси.
Во текот на наредните седум месеци ќе се изучуваат театарските процеси (режија, актерство, драмско пишување и драматургија, костимографија, сценографија) практично, преку вежби и гостувања на театарџии. Целата содржина ќе биде работена врз еден од текстовите на Горан Стефановски, како автор во фокус на 58. издание на фестивалот.
-Едукативните работилници на МТФ „Војдан Чернодрински“ се дел од придружната програма на фестивалот, што ја започна фестивалот од последното 57. издание. Мотивирани од големиот успех и интерес што го предизвика кај учениците и наставниците, и годинава оваа активност сакаме да ја надградуваме. Свесни сме колку е важно учениците да бидат вклучени директно во создавање театарско дело, да дишат во ритамот на театарот, да истражуваат, а и особено да имаат можност тоа да го работат со театарски професионалци. Едукативните работилници се мотивирачки и за наставниците, кои изразија волја да ја продолжат работата и ја вклучат во нивната настава – велат од фестивалот.
Откако изминатите два дена на социјалните мрежи се прошири вест за наводни киднапери на деца кои со црно комбе се движат во прилепско, МВР ги демантираше информациите.
-Нема ниту едно одземено дете, ниту било какви киднапери. Апелираме да не се шират дезинформации по социјалните мрежи кои имаат за цел да ги вознемират граѓаните. Полицијата е присутна насекаде и ја гарантира безбедноста на граѓаните – велат од МВР.
