Со свечена церемонија, силни пораки за значењето на уметноста и емотивно потсетување на шестдецениската традиција, синоќа во Прилеп беше отворен јубилејниот 60. Македонски театарски фестивал „Војдан Чернодрински“.

Во преполното гледалиште на Центарот за култура „Марко Цепенков“, а во директен пренос на МТВ1, публиката беше сведок на достоинствена вечер посветена на паметењето, културното наследство и улогата на театарот во современото општество.

Во рамки на отворањето беше прикажан и документарен филм посветен на шест децении од постоењето на фестивалот, во кој бројни театарски уметници и културни работници говореа за неговото значење и за трајниот белег што го оставил во македонската култура.

Покровителката на фестивалот, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, во своето обраќање истакна дека Прилеп низ годините бил дом на бројни истакнати актери, режисери, драматурзи и сценски творци, чии дела продолжуваат да живеат и по спуштањето на завесата.

„Од античката аристотеловска катарза со која се соочува човештвото денеска, преку шекспировото драмско огледало, до чернодринскиот фестивал, театарот останува ретко место каде што човекот доброволно, вклучувајќи ме и мене, се соочува со вистината. Во трагедијата ја чувствуваме тежината на изборот, во комедијата се чудиме и се смееме на сопствените слабости, во драмата ги препознаваме човечките премрежиња, а во гротеската се соочуваме со нашите парадокси“, рече Сиљановска-Давкова.

Таа нагласи дека фестивалот „Војдан Чернодрински“ претставува симбол на творечка енергија, уметничка храброст и постојана потрага по нови сценски дострели.

„Денес, во време на брзи слики и куси сеќавања, театарот нè повикува не само да гледаме, туку и да чувствуваме и да проникнуваме во себе. Може ли една претстава да нè освести до болка или да нè израдува до делириум? Може ли еден актер да ни го открие човекот во нас? Може“, порача претседателката.

По нејзиното обраќање, Сиљановска-Давкова официјално го прогласи за отворен јубилејниот 60. Македонски театарски фестивал „Војдан Чернодрински“, кој и оваа година ќе го претвори Прилеп во центар на македонската театарска уметност, собирајќи ги најдобрите претстави, актери и театарски творци од земјава.

Во наредните денови љубителите на театарот ќе имаат можност да проследат богата фестивалска програма, која ќе понуди врвни сценски остварувања и ќе го потврди значењето на фестивалот како една од најважните културни манифестации во Македонија.

Достоинствена и емотивна вечер сведочеше синоќа публиката во гледалиштето на Центарот за култура „Марко Цепенков“ во Прилеп и целата македонска нација преку директниот пренос на МТВ1, на свеченото отворање на 60. Македонски театарски фестивал „Војдан Чернодрински“. Вечерта беше во знакот на паметењето и колку е тоа важно за секоја култура. Во таа чест беше и проекцијата на документарецот посветен на 60 години фестивал, во кој театарски уметници и работници што оставиле белег низ годините, зборуваа за неговото значење.

Со бурни аплаузи што траеја и по неколку минути беа поздравени лауреатите на наградите за животно дело и членови на нивни семејства. Атила Клинче, Веби Ќерими, Сашо Миленковски и Љубомир Чадиковски.

Атила Клинче

-Зад мене се 44 години како актер, директор на институција и како професор. Тоа е мојот скромен придонес за афирмација на македонскиот театар, на турската заедница во земјава и надвор од неа. Им благодарам на мојата драга колешка Ана Стојаноска, на колегите од фестивалот што ме удостоија со вака значајна и престижна награда и вие, публико, со вас пораснавме. Не мислам дека е крај, наградата ми дава уште поттик – рече Клинче и низ солзи се заблагодари на своето семејство за сета поддршка.

Актерот Веби Ќерими се заблагодари на сите што се заложија за оваа награда, за своите колеги од Албанскиот театар за безрезервната поддршка.

-Исто така не треба да се заборави оваа прекрасна прилепска публика, која со децении и е верна на овој културен театарски настан во земјава – рече Ќерими.

Во име на режисерот Сашо Миленковски, наградата ја прими неговата ќерка Сара Миленковска, која истакна:

-Овој фестивал го има препознаено неговиот храбар и нов пристап кон театарот. Како ќерка на режисер и сестра на режисерка, сум имала привилегија да растам во театарот и околу театарот и на сите можни начини да знам колку е значајно да се вложува во театарот и да останеме храбри и достојни.

Љубомир Чадиковски не ја криеше својата среќа за наградата.

– Оваа награда не е само лично признание, ами признание за еден пат, за години поминати во театарот на сцена, меѓу сценографии, режисери, деца, млади.. По професија сум архитект, но судбината ме однесе на сцената која секогаш ми беше простор да се исполни со идеја, со емоции, со светлина. Имав чест да создадам светови што траеја кратко на сцената, но долго остануваа во сеќавање на публиката. Посебно место во мојот живот има Театарот за деца и младинци. Децата заслужуваат уметност, младите заслужуваат сцена. Тој театар не е мал, оти детската публика не може да се измами, кога човек ќе погледне наназад, ги паметите луѓето на сцена, режисерите, техничарите, сите тие што се чесно во себе….и секако публиката, детските очи. Оваа награда е за сите што веруваа во театарот кога не било лесно. Делото не завршува со награда, се додека има сцена, публика, деца… приказни, театарот ќе продолжи да живее – рече Чадиковски.

Покровителката на фестивалот, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, со голема пиетет кон лауреатите и се обрати на публиката. Таа го прогласи фестивалот за отворен.

-Прилеп видел генерации талентирани и расни актери, режисери, драматурзи и сценски творци, носители на улоги и претстави, коишто продолжуваат да живеат и по спуштањето на завесата.Од античката аристотеловска катарза со која се соочува човештвото денеска, преку шекспировото драмско огледало, до чернодринскиот фестивал, театарот останува ретко место каде што човекот доброволно, вклучувајќи ме и мене, се соочува со вистината. Во трагедијата ја чувствуваме тежината на изборот, во комедијата се чудиме и се смееме на сопствените слабости, во драмата ги препознаваме човечките премрежиња, во гротеската се соочуваме со нашите, човекови парадокси.Фестивалот „Војдан Чернодрински“ е симбол на творечка енергија, уметничка храброст и ненаситна љубопитност за нови сценски дострели коишто инспирираат, многупати вознемируваат, провоцираат, но и облагородуваат.Денес, во време на брзи слики и куси сеќавања, театарот нè повикува не само да гледаме, туку и да чувствуваме и да проникнуваме во себе. Може ли една претстава да нè освести до болка или да нè израдува до делириум? Може ли еден актер да ни го открие човекот во нас? Може – рече Сиљановска-Давкова.

Со подигнувањето на завесата, фестивалот испишува нова приказна за сценските волшепства, уметничката историја и културната традиција со која се афирмира македонското драмско творештво, рече министерот за култура и туризам, Зоран Љутков.

-Фестивалот „Војдан Чернодрински“ претставува временска верига на високи театарски вредности што се создаваат на македонска почва и само овде, во Прилеп, театарот умее да ја собере небесната амброзија на човечката мисла, што ги оживува вековите и нè поведува по патеките што единствено ја откриваат суштината на постоењето и иднината на вечниот театар. Името на Војдан Чернодрински – македонскиот писател, патриот, револуционер, театарски режисер, артист и основоположник на македонскиот театар – веќе шеесет години претставува синоним за новите специфики и креативната форма на македонскиот театар и симбол на нераскинливата поврзаност на неговото творештво и револуционерната борба на македонскиот народ низ вековите.

-Еден град без театар навистина е град без душа. А културата, колку и да е скапа, секогаш е поевтина од некултурата што доаѓа по неа. Како министер за култура, немам намера да се однесувам како проблемот да не постои. Објектот на Народниот театар „Војдан Чернодрински“ е затворен од март минатата година поради сериозни безбедносни недостатоци. Тоа е недозволива состојба за институција со 75-годишна традиција, со повеќе од 400 премиери и над два милиона гледачи. Тоа не е само проблем на Прилеп. Тоа е прашање на достоинството на македонската култура. Додека се водеа други битки и се бараа други признанија, институции како оваа беа оставени да стареат, да пропаѓаат и да чекаат подобри времиња. Тоа време завршува денес. Проектот за целосна реконструкција на Театарот „Војдан Чернодрински“ во Прилеп е подготвен и ќе го реализираме. Не како политичко ветување, туку како долг кон генерациите уметници што ја создаваа историјата на овој театар и кон генерациите што допрва ќе ја создаваат неговата иднина – рече Љутков.

Уметничкиот директор на фестивалот, Ана Стојаноска им се заблагодари на сите пријатели и поддржувачи на фестивалот и им додели благодарници на „Витаминка“ – Прилеп, на „Прилепска пиварница“, „Пакомак“, „Комфи Ангел“, Никола Мариновски од Регионалната стопанска комора – Прилеп.

– Фестивалот „Војдан Чернодрински“ – Прилеп нема да биде тоа што е без нашите редовни поддржувачи. Ви благодарам од срце на сите општествено – одговорни компании за долгогодишната поддршка: на сите спонзори, на сите пријатели, поддржувачи, продукциски партнери – рече Стојаноска.

Беа испочитувани за нивниот придонес и: Кирил Ристоски, долгогодишниот директор на нашиот фестивал, за креирањето на ликот на фестивалот, Петре Темелкоски, Катерина Коцевска, Стојан Дамчески, Дејан Проданоски, актуелен градоначалник на Прилеп.

По официјалниот дел на програмата, настапи Драмскиот театар со претставата „Мачкина глава“ од Венко Андоновски, а во режија на Дејан Пројковски.

На свеченото отворање во салата му претходеше изложбата на артефакти од секаков тип во чест на јубилејот, што започна со перформанс на студентите на ФДУ, според текстови на Дејан Дуковски, а во режија на Шенај Мандак. Изложбата продолжи кон Музејот на икони, па Саат-кулата, Рекламите и симболично во холот на „Марко Цепенков“. Прилепчани беа видно емотивни, особено членовите на семејствата на основачите.

Изложбата ја создадоа Ана Стојаноска и Звонко Димоски.

-Културата треба да памети, народот, луѓето треба да се сеќаваат, затоа што животот е краток. Сите ние поминуваме низ разни премрежја и убаво е да оставаме траги зад нас. Театарот е ефемерна уметност, се случува во мигот дури ја гледаме претставата, се гасат светлата и ја нема повеќе. Затоа е многу важно да се чува во нашите сеќавања. Оваа изложба со Звонко ја замисливме како патување низ фестивалот. И благодариме на „Витаминка“ што избра заеднички да го славиме јубилејот – рече Стојаноска на отворањето на изложбата.

Димоски истакна дека добар дел од материјалите што ги нашле веќе ги дигитализирале.

НАЈАВА ЗА 6 ЈУНИ

На вториот ден публиката ја очекува богата програма. Програмата „Драмолетање“ започнува во 11 часот во кино „Мис Стон“. Веќе традиционалните разговори на тркалезна маса ќе се случуваат еден час подоцна со екипата на претставата „Мачкина глава“. Изложбата „Прилеп во фокус“ во чест на Лидија Иваноска, Трајче Иваноски и Благоја Ивчески, ќе биде отворена во кафе-барот „Тротоар“ во 18 часот и во кафе-галеријата „Лувр“ во 18.30 часот.

Две претстави се вечер на програмата – „Црнила“ според Коле Чашуле, во режија на Дејан Пројковски, на Народниот театар „Војдан Чернодрински“ од Прилеп, а во 21 часот ќе следува „Калигула“ во режија на Ѓорѓи Ризески, продукија на Народниот театар од Куманово.

Општина Виница на 8 јуни ќе биде домаќин на свеченото отворање на новата фабрика за производство на вафли на компанијата ВИНЧИНИ, инвестиција вредна 8,5 милиони евра која претставува значаен придонес за локалниот економски развој и отворање нови работни места.

На настанот ќе присуствуваат претседателот на Владата, Христијан Мицкоски, министерот за транспорт Александар Николоски, заменик-министерот за економија и труд Марјан Ристески, претседателот на Стопанската комора Бранко Азески, како и бројни претставници од бизнис секторот и институциите.

Новата фабрика, која е изградена за само шест месеци, располага со две современи производни линии и веднаш ќе обезбеди 40 нови работни места. Според плановите на компанијата, во текот на следната година ќе бидат отворени уште 40 дополнителни работни позиции.

Со реализацијата на оваа инвестиција, производствените капацитети на ВИНЧИНИ ќе бидат зголемени за 30 проценти, што ќе овозможи натамошен раст на компанијата и зголемување на нејзината конкурентност на домашните и странските пазари.

Отворањето на новиот производствен капацитет претставува позитивен сигнал за економскиот развој на Виница и регионот, потврдувајќи дека инвестициите во индустријата остануваат еден од клучните двигатели на локалниот развој.

Од Општина Виница истакнуваат дека секоја нова инвестиција носи нови можности за граѓаните, отвора работни места и придонесува за зајакнување на локалната економија, создавајќи подобри услови за живот и перспектива за идните генерации.

Официјално започна реализацијата на проектот „Отпорни и ефикасни комунални претпријатија“, чија главна цел е зголемување на отпорноста и ефикасноста на комуналните претпријатија во услови на климатски промени и енергетски кризи, преку модернизација на нивното работење и унапредување на квалитетот на услугите за граѓаните.

На настанот поздравни обраќања имаа заменик-министерката за животна средина и просторно планирање, Ане Лашкоска, амбасадорот на Швајцарија во Македонија, Кристоф Зомер, и градоначалникот на Општина Битола, Тони Коњановски.
Во рамките на втората панел-дискусија учествуваше директорот на ЈКП „Водовод“ – Битола, Андреј Гинов, кој зборуваше за потребата од дигитална трансформација на јавните комунални претпријатија и за идните развојни насоки на претпријатието.

„Дигиталните алатки и податоците денес имаат клучна улога во управувањето со јавните претпријатија. Современиот мониторинг и дигиталното управување со водоснабдителните системи повеќе не се избор, туку основен предуслов за ефикасно, одржливо и професионално работење.

Традиционалниот начин на управување со водоснабдителните системи е одамна надминат. Современите системи мора да се темелат на дигитализација, стручност, континуирана анализа на податоци и навремено донесување одлуки.
Дигитализацијата овозможува прецизно следење, анализа и контрола на водните ресурси – од влезните количини до испорачаната и фактурирана вода. Со примена на современи дигитални системи и управување базирано на податоци, јавните претпријатија можат побрзо да реагираат при дефекти, да ги намалуваат загубите на вода и поефикасно да управуваат со ресурсите и инфраструктурата.

Доколку во минатото водоснабдувањето било дел од националните стратешки приоритети, денес тоа мора да добие уште поголемо значење и институционална поддршка, на исто ниво како електричната енергија и другите стратешки ресурси“, истакна Гинов.

Проектот е финансиран од Владата на Швајцарската Конфедерација, преку Државниот секретаријат за економски прашања (SECO), со поддршка од Министерството за животна средина и просторно планирање и седум општини и комунални претпријатија корисници: Битола, Берово, Кочани, Куманово, Радовиш, Струмица и Виница.

За реализација на проектот се обезбедени 6,5 милиони швајцарски франци грант од SECO, додека Министерството за животна средина и просторно планирање учествува со национална контрибуција од 0,5 милиони швајцарски франци.
Како дел од проектните активности, на ЈКП „Водовод“ – Битола му е доделен грант во вредност од 100.000 швајцарски франци, наменет за модернизација на системите и подобрување на следливоста и управувањето со водоснабдувањето во руралните средини.

Повеќе од 14 500 матуранти се пријавени за полагање на матурата и денеска ќе го имаат првиот екстерен испит, кој е изборен за кандидатите. Задолжителниот екстерен испит (мајчин јазик и литература) матурантите ќе го полагаат на 11 односно на 12 јуни. Во согласност со измените на Законот за средното образование, оваа година првпат се полагаат три типа матурски испит според видот на образование – државна матура, државна стручна матура и државна уметничка матура.

Тие што ќе полагаат државна матура, денеска ќе бидат тестирани по странски јазик (англиски, француски, германски, руски или италијански) или математика, за пријавените за стручна матура изборот е англиски јазик или математика, а кандидатите за уметничка матура ќе полагаат англиски јазик или историја.

Според податоците на Државниот испитен центар (ДИЦ), кој го организира и спроведува матурскиот испит, од вкупно пријавени 14 587 ученици за полагање на матурата, 12 184 се пријавиле да полагаат државна матура, 2276 ученици за државна стручна матура и 127 се пријавени за државна уметничка матура.

За секој испит (предмет) од типовите матура се изработени посебни испитни програми врз основа на кои се изготвени испитните прашања. Од ДИЦ посочуваат дека овие испитни програми се темелат на наставните програми по кои учениците следеле настава во текот на нивното четиригодишно образование.

Гимназијалците полагаат само државна матура и се пријавени 5713 кандидати. Државна матура, исто така, може да полагаат и учениците од стручните и од уметничките училишта, кои избираат помеѓу државна матура и стручна односно уметничка матура. Па така, според податоците на ДИЦ, од 8629 кандиудати за матура од средните стручни училишта – 6353 се пријавени за државна матура, а 2276 за државна стручна матура. Од 245 кандидати од уметничките училишта, пак, 118 се пријавени за државна матура и 127 за уметничка државна матура.

Во 9 часот денеска почнува полагањето на изборниот екстерен предмет. Кандидатите кои избрале државна матура ќе полагаат тест по странски јазик (англиски, француски, германски, руски или италијански) или математика. Кандидатите кои ќе полагаат државна стручна матура ќе имаат тест по англиски или по математика, а за државна уметничка матура изборот е помеѓу англиски јазик и историја.

Од ДИЦ за МИА информираа дека за тестот по англиски јазик се пријавени вкупно 13 208 кандидати, од кои 11 017 се ученици пријавени за државна матура, 2107 за стручна и 84 за уметничка матура.

За тестот по математика има 1173 пријавени – 1017 кандидати кои полагаат државна матура и 156 за државна стручна матура, а за историја има 38 кандидати – ученици кои полагаат државна уметничка матура.

Другите четири странски јазици се опција само за учениците кои полагаат државна матура. За француски јазик се пријавени 20, за германски 52, за руски јазик седуммина и двајца за италијански јазик.

Задолжителниот екстерен испит – мајчин јазик (македонски, албански, турски или српски) и литература го полагаат сите ученици – оние што се пријавени за државна матура испитот ќе го полагаат на 11 јуни од 9 часот, а кандидатите за државна стручна и за државна уметничка матура ќе го полагаат на 12 јуни од 9 часот.

Македонски јазик и литература годинава ќе полааат вкупно 9810 ученици: 7809 од нив се пријавени за државна матура; 1875 за државна стручна и 126 за државна уметничка матура.

За албански јазик и литература се пријавени 4199 кандидати: 3834 од пријавените се за државна матура; 364 за стручна и еден кандидат за државна уметничка матура.

Турски јазик и литература ќе полагаат 360 средношколци – 359 се кандидати за државна матура и еден за стручна матура. За српски јазик и литература има пет кандидати и сите се пријавени за државна матура.

За полагањето на испитите ќе бидат ангажирани околу 2500 тестатори и околу 200 набљудувачи.

Во просториите каде што ќе се полагаат испитите е забрането користење мобилни телефони и други електронски уреди. Како и минатата година, за училиштата кои немаат соодветни просторни услови екстерните испити ќе се полагаат во амфитеатрите на факултетите.

– Оваа година е поголем бројот на училишта кои се обратија до Државниот испитен центар за помош при изнаоѓање просторни услови на факултетите, додека останатите училишта, кои располагаат со соодветни услови, ќе полагаат во спортските сали, холовите и аулите во своите училишта, изјави за МИА Даниела Јовчевска-Михајловска, директорка на ДИЦ.

Министерката за образование и наука Весна Јаневска и директорката на ДИЦ, Јовчевска—Михајловска, денеска ќе го посетат Економскиот факултет на Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде што матура ќе полагаат учениците од СУГС „Васил Антевски – Дрен“.

Ракометниот клуб Прилеп го потврди враќањето во родниот град на искусниот голман Благојче Трајкоски, кој во следната сезона ќе го носи дресот на прилепчани.

Трајкоски е еден од најискусните македонски голмани, со богата кариера во која настапуваше за Куманово, Радовиш, МАКС Струмица, Охрид, Еурофарм Пелистер и Бутел Скопје. Во текот на својата кариера беше и дел од македонската репрезентација, со настап на Светското првенство во Франција во 2017 година.

Неговото пристигнување претставува значајно засилување за прилепскиот суперлигаш, кој за новата сезона ќе биде посилен за голман со големо искуство стекнато на домашната и меѓународната сцена.

Трајкоски во својата кариера има освоено и европски трофеј, откако беше дел од составот на Алкалоид кој во сезоната 2024/25 триумфираше во ЕХФ Европскиот Куп.

Во РК Прилеп очекуваат неговото искуство, лидерски квалитети и победнички менталитет да придонесат за дополнително подигнување на квалитетот на екипата и остварување на клупските амбиции во претстојната сезона.

Локацијата е во близина на “Димо Наредникот”, позади хотел “Бреза” и околу старите бараки на ЈКП Комуналец Прилеп, место каде жителите од околните куќи долго време живеат како во џунгла.

Којзнае какви ендемски видови се кријат во оваа “прилепска АМАЗОНИЈА”. Жителите апелираат до надлежните да го средат просторот, стравуваат дека во летните месеци просторот ќе зоврие од влекачи.

Младиот шахист oд Прилеп и член на ШК Мулти Есенс, Никола Павлески, минатиот викенд имаше забележителен настап на турнирите кои се одржаа во Алексинац, Србија, па во двата настапи на два пати беше и најдобро пласиран македонски шахист.

Најпрво, на турнирот во стандарден шах „Опен Лав 2026“, каде што темпото на игра беше 60 минути за играч плус 10 секунди за потег, Павлески во шест кола забележа три победи и три реми, односно собра вкупно 4,5 поени. На крајот, за половина поен остана на второто место, откако претходно во директен дуел го совлада првопласираниот Павел Лагашин од Русија, па мораше да се задоволи со наградата за второ место на турнирот, на кој учествуваа 22 шахисти. Зад него остана ИМ Тони Кироски со 4 бода, како и други двајца ФИДЕ мајстори од Србија.

Воедно, Павлески освои нови 36 рејтинг поени, со што ќе се вивне меѓу играчите со рејтинг од 2000 поени или повеќе. Во Алексинац покрај турнирот со стандард темпо, се одигра и турнир во забрзан шах, со време од 10 минути по играч и пет секунди бонификација за секој одигран потег. И тука Павлески беше најдобро пласиран македонски шахист, со 5 бода од 7 партии. Уште еднаш младиот шахист остана непоразен, па со пет поени се најде сам на четвртото место, додека зад него беа поискусните ИМ Тони Кироски и Кирил Николовски, со половина поен помалку.

Со овие настапи Павлески ќе оди на Светското младинско првенство, кое оваа година ќе се одржи во Монтесилвано, Италија, од 14 до 27 јуни, а Никола таму ќе биде единствениот Македонец во својата категорија.

Премиерот Христијан Мицкоски објави дека остварил пријателска и срдечна средба со францускиот претседател Емануел Макрон.

-Разговаравме за регионот, за прашањата важни за иднината на нашите граѓани и за европските перспективи, теми на кои долго време работиме. Франција е една од највлијателните држави во Европа, па затоа е важно да се разговара отворено, директно и со јасно изразени очекувања. Нашата цел е да градиме пријателства, да отвораме врати и да обезбедиме поголемо разбирање и поддршка, истакнува Мицкоски.

Додава дека продолжуваат посветено и со јасна цел цврсто да чекориме напред.

Денес се навршуваат 25 години од смртта на нашите херои Влатко Миленковски, Благојче Силјановски и Пеце Матичевски, воени резервисти, припадници на баталјонот на Воената полиција од Битолскиот корпус во конфликтот од 2001 година.
Пред споменикот на загинатите бранители „Ангел“ кај Саат кулата и споменикот кај поранешната касарна „Стив Наумов“, им беше оддадена почит на прерано загинатите бранители.

Свежо цвеќе во име на градоначалникот на Битола и Општина Битола положи заменик градоначалничката Марина Крстиќ, претставници од Советот на Општина Битола, министерства, политички партии, семејствата на загинатите бранители и други граѓани.

Нека им е вечна славата на нашите херои Влатко, Пеце и Благојче.