Денес е Прочка, празник кој ја носи пораката за простување која е фундаментот на Христијанството и вербата во Бога.
Тоа е подвиг кој треба да ги победи човечките слабости, суетата, грешките кои неминовно се прават, истакна Христијан Мицкоски, претседател на ВМРО-ДПМНЕ.

„Во тој контекст никогаш не ми е тешко да ја побарам прошката за работите кои можеле да бидат поинакви и подобри, од моите блиски, соработниците, од народот во кој цврсто верувам.

Човечки и исправно е да се побара прочка од оние кои му значат на човека. Но воедно за оние кои постојано грешат, за оние кои постојано, свесно и со години ја печелат својата индивидуална среќа, над колективната несреќа, кршејќи го законите, Уставот, ја злоупотребуваат власта, треба да знаат дека ќе има одговорност.

Со чисто срце и верба во Бога можеме да се избориме за посреќна, постабилна и просперитетна иднина“, напиша Мицкоски на ФБ.

Прилепчанка синоќа била лишена од слобода затоа што се заканувала дека ќе запали угостителски објект, информираат денеска од Министерството за внатрешни работи.

– Околу 22 часот во ОВР Прилеп, прилепчанецот Т.К., на возраст од 61 година, пријавил дека околу 21.30 часот, во неговиот угостителски објект влегла К.И. и со шише наполнето со запалива течност, прскала по подот и се заканувала оти ќе го запали објектот, појаснуваат од МВР.

Во 22.10 часот, полициски службеници од ОВР Прилеп ја лишиле од слобода 32-годишната прилепчанка, поради основи на сомнение за сторено кривично дело „предизвикување општа опасност” по член 288 од КЗ.

К.И. била приведена во полициска станица Прилеп. По документирање на случајот, ќе биде поднесена соодветна пријава.

Прочка претставува голем празник за македонскиот народ и со него се поврзани голем број обичаи и верувања. Очигледно е дека проштевањето е обичај востановен под влијание на црквата, додека огновите, гатањата, карневалите … се остатоци од претхристијанските пролетни забави.

Празникот Прочка или Велики Поклади, меѓу народот познат и како Проштени Поклади, спаѓа во најголемите христијански празници, според некои веднаш по Божик и Велигден. Овој празник доаѓа по неколкуте зимски празници како што се: Бадник, Божик, Водици, Св. Трифун и ги поврзува со поголемиот број пролетни празници како што се: Тодорова Сабота, Летник, Св. 40 маченици (Младенци), Благовештение, Цветници, Лазарева Сабота, Велигден, Ѓурѓовден и др. Со Прочка започнуваат и долгите Велигденски пости, период исполнет со многу обичаи и верувања, со многу одречувања и надежи за пречек на Христовото воскресение (Велигден) за причесна и идентификација со Спасителот Исус Христос.

На Прочка се изведуваат богати обичаи како што се проштевањето (оттука и празникот го добил името), потоа амкањето, обредните огнови, богатата трпеза, гатањето за живот и среќа, обичаите за очистувањето од болви, вошки и други штетници итн. Очигледно е дека некои обичаи како што е на пр. проштевањето имаат христијанска основа, додека другите се остатоци од претхристијанските пролетни празнувања.

Кога станува збор за празникот Прочка не смее да се изостават деновите што му
претходат на овој празник. Една недела пред Прочка (поточно во саботата) е Задушница. Саботата пред Прочка во некои краишта на Македонија е познат под името Умрело дете за баничка, во други, само Дете за кора. Тоа е поврзано со легендата за некое сиромашко дете кое гледајќи како богатите секој ден носат сукани јадења на фурната побарало од мајка му да му меси баничка. Мајка му, бидејќи немала брашно постојано го лажела дека следниот ден ќе му меси, а детето чекајќи и плачејќи умрело. За спомен на тој ден и на тоа дете останало на овој ден да се меси баничка, зелник или друга храна и да се раздава.

Неделата пред Прочка се вика Месопусна или Месна недела, а некои ја викаат и Месни поклади зашто на тој ден се запокладува (односно се запостува) со месо, месни производи и свинска маст. Овој период од седум дена од Месни поклади до Прочка се вика и Сирна недела или Сирници поради тоа што во овој период се јадат млечни производи. Некои ја викаат и Бела недела. Според преданието на некој што умрел во текот на овие денови во забите му нашле месо што го сметале за причина за смртта. Оттогаш останало строго да се внимава во текот на Сирната недела да не се јаде месо.

Од обичаите што се изведуваат на Сирни понеделник интересно е канењето на ветерот да дојде преку летото кога е потребен за веење на житото. Имено тогаш се прави „топејнца“ и со кисело млеко или „маштејнца“ се носи на гумното, три пати се трча низ гумното со викање: „Ела ветре да јајме топејнца,/ в лето да дојш да вејме чејнца, / југу, југу, југу…“ Потоа храната се изедува до стежерот.

Од Сирни поклади, односно од Прочка не се јадат и млечни производи со што започнуват големите, долги седум недели, Велигденски пости, што траат до Велигден.

Обичајот проштевање тргнува од христијанското сфаќање за помагање и проштевање меѓу луѓето. Се верува дека на овој ден и небото и земјата се проштеваат па тоа треба да го сторат и луѓето. Небото затоа што и погрешило на земјата со громови, мразеви, поројни дождови и сл. бара прошка. И луѓето еден од друг бараат прошка за грешките. Притоа, секогаш помалиот бара прошка од постариот, децата од родителите, крштеникот од кумот, а се проштеваат и пријатели, роднини, соседи итн. Откако три пати ќе се поклони помладиот му вели на постариот: „Прости ми!“, на што овој одговара: „Простено да ти е и од мене и од Господа“, или само: „Просто да ви е“. Во некои краишта на Македонија тој што барал прошка носел некаков подарок како портокал, лимон, суво грозје, алва, јајце и др. и во таа смисла во некои краишта портокалот останал како симбол на проштевањето. Во населените места посебен впечаток во вечерните часови на овој ден остава раздвиженоста на населението, кога многумина во групи брзаат да се простат со родителите, роднините, пријателите, а потоа да се најдат покрај богатата трпеза. Останало забележано дека и младите вљубени се проштевале на чешмата со по некој бакнеж, зашто за време на Велигденските пости и бакнувањето се сметало за грев.

Во Велес, при проштевањето на жената се давало портокал, а на мажот лимон. Во овој град на овој празник се правеле сурати односно се маскирале и оделе по куќите во групи од по дванаесет души во кои имало: момче, невеста, дедо, ѓавол, доктор, благар итн. Благарот го собирал благото со кое биле дарувани по куќите.

Амкањето е интересен обичај кој особено на децата им причинувал голема радост. Се изведувал на тој начин што едно варено бело јајце се прободувало со игла, потоа низ него се провирал конец (некаде конопен во други места памучен) кој се врзувал за урката, за таванот или за синџирот од огништето. Најстариот човек во куќата, најчесто домаќинката го држела конецот (урката и сл.) и сите почнувајќи од постарите амкале, обидувајќи се да го лапнат јајцето, но без при тоа да се послужат со рацете. Само на помалите деца им се дозволувало да се послужат со рачињата. Велат, чинело човек барем со забите да го допре јајцето за да му бидат бели и здрави. Ако некој го лапнел јајцето, му го давале да го изеде, а амкањето продолжувало со друго.

Понеделникот по Прочка се вика Чист Понеделник и тогаш започнуваат долгите Велигденски пости. На овој ден се чисти куќата, особено се внимава садовите за храна да се измијат и испоснат од мрсното. Во минатото тоа се правело со брашно или пепел и со подолго вриење. Ефтим Спространов забележал дека во Охрид, во втората половина на минатиот век, целата ова недела по Прочка се викала Чиста недела и секој ден одделно: Чист понеделник, Чист вторник итн. Понабожните три дена ништо не јаделе, а во средата оделе во црквата каде што земале светена вода наезмо, а потоа дома приредувале гозба, со посна храна, на која ги канеле роднините и пријателите. Овој строг пост трите дена по Прочка се вика Тримери, а самиот чин постење, односно гладување тримерење.

Во врска со овој празник се и карневалите што се одржуваат во Струмица и Прилеп. Празнувањата во Струмица се во врска со тримерските празнувања, кога се изведуваат богати обичаи за свршените. Обичаите со варењето на посен (бел) грав, со синиите, пеењето на еротски песни и играње на орото „Црна кокошка“, посетата на Цареви Кули и сл. отсекогаш го привлекувале вниманието на намерниците и случајните минувачи. Во карневалот, пак, што се одржува во овој град по повод овој празник очигледни се влијанија на големите светски карневали. Карневалот во Прилеп е впечатлив по автентичните маски од мечки кои ја продолжуваат вековната традиција на празнувањето на касапите од овој град.

Младиот фотограф и кинематограф Горан Попоски од Прилеп во неговиот документарен филм “Bear – Man”, на уникатен начин ги претставува сите интересни работи поврзани со маскирањето на касапскиот еснаф во Прилеп, кои за Прочка се преправаат во познатите прилепски Мечкари.

Погледнете во продолжение:

Битолчани упатија порака до претдедателот на СДСМ, Димитар Ковачевски дека СДСМ и ДУИ се тендер коалиција.

Прилеп веќе пулсира во карневалски ритам. Викендов се одржува карневалот “Прочка 2024”, а во пресрет на утрешното дефиле се потсетуваме на една од најкреативните маски од минатата година.

Кога Тито и Јованка од охридското село Куратица пристигнаа на плоштадот “Методија Андонов-Ченто”, изнудија голем број аплаузи, а прилепчани носталгично се потсетија на деновите во бивша Југославија.

За маската да биде комплетна, маршалот пристигна со бел Мерцедес, а зад него го придруживаше и неговата гарда.

Македонската традиција за Прочка е богата и разновидна. Секаде се одбележува овој празник меѓу македонскиот народ. Прочка, всушност, може да се нарече и наш празник, празник на македонскиот народ затоа што овој народ најмногу проштевал и проштева. Ние сме со духот на Прочка, со дух на проштевање. Кому сè не сме му простиле и што сè сме претрпеле и пак сме простиле.

Така сме правеле низ вековите, а така правиме и денес. Тоа е нашата евангелска определба. Таква е нашата душа. Таков е нашиот дух. Такво е нашето трпение и љубовта кон сите. Ваквиот христијански однос е вграден во нас, низ нашата вера и традиција. Така е воспитуван и така се воспитува македонскиот човек, усовршувајќи се во доброто.

На Прочка, според традицијата, помладиот бара прошка од постариот. Синот приоѓа кај таткото, братот кај брата си, ќерка кај мајка си, снаа кај свекрва, сестра кај сестра си и секој секому му вели: „Прости ми“, а тој одговара: „Простено да ти е од мене и од Бога“. Така прави секој кон секого, и машко и женско, помладиот кон постариот, но и постариот кон помладиот.

Таа глетка е многу мила. Полнота на љубов и радост. Колку е благопријатно тоа чувство на проштевање и прегратка. Тоа ја облагородува душата и го поттикнува добродетелството. Тоа е рајска сцена и блажена состојба од душевната радост.

Проштевањето е духовно миење. Тоа е очистување на душата, односно, очистување на две души одеднаш. Се ослободува и оној што пришол кон другиот и оној што простил. Првиот, за да му пријде нему, веќе му простил и му приоѓа со љубов и покајание, а тој се топи од силата и топлината на љубовта и му ја дава сета своја љубов и прошка. Двајцата се духовно радосни и весели. Бог се радува и ги благословува да останат во взаемната љубов и радост, правејќи си добро едни на други, со збор, помисла и дело.

За Прочка се прави заедничка вечера во семејството на која се запокладува со сирење и јајца. Вечерата завршува со амкање јајца за децата, што претставува детска радост и добро расположение. А вистинската смисла на сето тоа е дека пред постот, на последното јадење, запостуваме и ја затвораме устата со бело јајце и потоа, на Велигден ја отвораме и замрсуваме со црвено јајце. Мрсењето завршува во Белата недела, со бело јајце и пак започнува со јајце, но црвено – велигденско, на Велигден.

Сите тие обичаи се добра семејна радост. Тоа го прави семејниот амбиент топол и мил. Другите, пак, забави по повод Прочка, кои претставуваат јавен настап и посебни претстави (маски и карневали), немаат црковна или верска порака. Тие содржат повеќе хумор и смеа кои се овосветски и земни, материјални димензии на човечкото празнување или испразнување.

Тие го празнат човечкиот дух, а не го полнат. Тоа се пагански остатоци од претхристијанското време, со некои нови примеси за забава. Убаво е и тоа и добра е таа традиција, ама не такваа каква што е, туку, ако претставува парада и промоција на нашата кутура, музика, уметност и вера.

Таа да биде јавен настап на улиците и плоштадите, со претставување на делата полни со мотиви од нашата вера и култура. Да се види тој израз во нашата преубава македонска носија, во уметничките ракотворби, во постигнатите дела, во преубавата песна и во нашето оро со народната инструменталност. Да биде тоа претстава на градската музика и облека, платформа за убавите костими и тоалети, подиум со делата на македонскиот гениј и сето исполнето со богатството на убавината.

Таквата полнота на амбиентот ја облагородува душата и го полни духот со убавина и со добрина. Ете, тоа ни треба и тоа е манифестација на Прочка. Тоа е што го издигнува човекот повисоко, а не што го валка и што го урива надолу. Тоа треба да претставуваат тие излегувања на Прочка пред очите на луѓето и пред очите на Бога.

Утредента, првиот ден по Прочка е чист понеделник кога постот веќе започнал. Тоа е првиот ден од големиот Велигденски пост. Чист понеделник е така именуван затоа што започнува нешето очистување со постот – духовно и телесно.

Регионалниот ЦУК Битола информира дека вчера во 10.30 часот, од пиротехничар на битолската ДЗС, од рудникот „Брод“ била безбедно подигната артилериска граната со калибар од 155 мм. со потекло од Првата светска војна, соопштија денеска од Центарот за управување со кризи.

-Од пожари на отворено, во последното деноноќие има два. Еден утрово сѐ уште се води како активен, според добиените досегашни информации. Конкретно, РЦУК Велес известува дека во 15.22 часот бил пријавен пожар на отворен простор во атар на селото Подлес. На лице место била екипа на ЈП „Национални шуми“ подружница „Бабуна“ од Велес, со едно теренско возило и петмина вработени. Пожарот е лоциран во реонот селата Подлес – Крајници – Крнино, каде гори нискостеблеста шума и смрека. Поради лошиот и непристапен терен и настапување на ноќта, вработените од јавното претпријатие се повлечени од терен, за ако е потребно во текот на денешниот ден, повторно да се организираат со екипа за гаснење на пожарот, појаснија од ЦУК.

Пожарникарите од ТППЕ Крушево од 14.55 до 17.15 часот, со два пожарникара и едно ПП возило интервенирале на запалена ниска вегетација и ја изгасиле во атар на селото Врбоец.

ЦУК апелира да не се пали вегетација на отворено и редовно да се чистат локалните одводни канали, како и да не се фрлаат отпадоци во каналите.

Во последното деноноќие имало вкупно 1.972 повици на единствениот повикувачки број за итни случаи – 112, од коишто „реални“ повици биле 40,97 отсто, а 59,03 проценти за други потреби на граѓаните, не итни. Кон полиција биле упатени 68,19 отсто, кон Итната медицинска помош 28,74 проценти, кон пожарникарите 1,84 од реалните повици кон 112 во ЦУК, се додава во соопштението.

Koмпанијата “WIK Македонија”, како општествено одговорна компанија, постојано дава свој придонес во подобрување на условите за работа во образовниот процес во Прилеп, како на учениците, така и на наставниот кадар.

Денеска претставници од компанијата ја посетија прилепската гимназија “Мирче Ацев”, каде донираа различни наставни помагала, кои секако ќе бидат од огромна помош за ова средно училиште.

-Ви благодариме Вик Македонија за вашата донација. Ви благодариме што вложувате во подобрувањето на условите за работа во образованието. Влогот во образованието е влог во иднината на младите – напиша директорката на гимназијата Весна Михаиловска.

„Тила“, единствениот македонски бренд за деца, овој пат во една малку поразлична добротворна акција, поттикната од добрата и јасна цел на едно деветгодишно дете да помогне на природата со пошумување на дрвја.

Оваа акција се одвива на опожарениот дел на планината Селечка, во близина на манастирот Св. Димитрија во с. Селце. со вкупен број на 2.000 садници кои ги обезбеди ОOУ „Кочо Рацин“ и компанијата „Тила“ од Прилеп, а ќе бидат насадени од страна на сите дечиња од IV до IX одделение.

– Кога се децата во прашање, ние имаме слух за нивните потреби, се разбира во рамките на нашите можности. Досега сме помогнале со разни донации на гардероба од нашиот бренд, но овој пат наидовме на нешто сосема поразлично. Искрено и од сѐ срце ја поддржуваме оваа идеја за да испратиме убава порака до сите дечиња, па и до нас возрасните, за тоа колку малку треба за да се направи едно добро дело – вели управителот на „Тила“, Ивана Зајкоска.

Помошта за реализација на оваа искрена идеја на едно дете не запира тука. Јавното претпријатие „Македонски шуми“ од Прилеп го подготви теренот за ова пошумување, додека компанијата „Дам Дам градина“ од Прилеп е тука за да ги едуцира и води децата низ процесот на пошумување и за нашето влијание врз природата.Превозот на учениците до локацијата го обезбеди ПУП Општина Прилеп.

Деветгодишното дете ја предложило оваа идеја пред своите соученици од IVа одделение во ООУ „Кочо Рацин“ од Прилеп за време на изборот на претседател на класот. Предизвик, а воедно и цел, на ова дете било да направи нешто што би било добро за сите дечиња, со што ја добило довербата на неговите соученици.

Со цел да се реализира оваа добра мисла, „Тила“, како општествено одговорна компанија чиј свет е исто така детскиот свет и нивните потреби, ќе ги поддржи најмладите, заедно со одделенскиот наставник Анета Станкоска и директорката на училиштето – Јулијана Тренкоска.

– Оваа поддршка на едно училиште во воспитно-образовниот процес на децата е исклучителна и од големо значење и само на овој начин ќе успееме заедно во создавањето на совесни и одговорни млади личности – вели Ивана Зајкоска.

„Тила“ е детски бренд за облека со сопствено производство и дизајн во Прилеп. Ние сме единствена компанија во Македонија што целокупниот процес од идеја, дизајн, набавка, производство и продажба на детска колекција, го реализира сама. Компанијата во моментот брои вкупно 22 вработени и успеа да ги задржи најголем дел од своите вработени по невидената загуба која ја доживеа во пожарот на 21.04.2023 година.
Двете сестри, Ивана и Наташа, ја создаваат „Тила“ во 2009 година и го преземаат семејниот бизнис, кој долги години се занимаваше со производство на ексклузивни дизајнерски детски брендови од светската мода.

Учејќи од најдобрите, преку личното работно искуство, двете сестри оставаат свој печат на модниот пазар во Македонија.Нивната единствена цел им е да го создаваат најдоброто за децата, слушајќи ги истовремено потребите на мајките и децата.
Колекциите на „Тила“ се создадени според модните трендови во светот, ставајќи најголем акцент на квалитетот на производството, како и на изборот на материјали.

Низ годините, „Тила“ се труди да биде општествено одговорна компанија, со единствена цел да помага на децата. Во рамките на своите можности, има донирано од својот асортиман на неколку институции и семејства меѓу кои се: општата болница во Прилеп (гинеколошко одделение), ООУ „Кочо Рацин“ од Прилеп, ОУ. „Пецо Даскалот“ с. Долнени, „Детска амбасада за сите деца во светот“ од Прилеп, здружението „Порака“ од Прилеп итн.