Иако месец март веќе пристигна, сепак топло време и сонце уште долго се чини нема да имаме.

Според УХМР дождот ќе се задржи и во следните неколку дена, а во меѓувреме на повисоките места врне и снег.

Утрово според видеокамерите на „Skimacedonia“ може да се забележи дека слаб снег врне на Пониква, додека на Попова Шапка и Маврово имаме ведро и сончево време.

На 01.03.2023 на ул. “Васко Карангелески” во Прилеп, полициски службеници од СВР Битола-ОВР Прилеп ги лишиле од слобода О.П. (40) и Џ.З. (32), двајцата од Прилеп, затоа што кај нив биле пронајдени 63 капсули со натпис трамадол.

По целосно документирање на случајот, ќе следува соодветна пријава.

Во овој ден, прва сабота од постот, го празнуваме преславното чудо со коливото на светиот и славен великомаченик Теодор Тирон, кое има ваков почеток: за време на владеењето на Јулијан Отстапник (по Констанциј – синот на големиот цар Константин), кој отпаднал од Христос и му се вратил на идолопоклонството, започнало гонење на христијаните, јавно или прикриено.

Откако се одрекол од свирепото и нечовечно јавно измачување на христијаните, смислил начин тајно да ги оскверни. Во првата седмица од Великиот пост царот Јулијан го повикал управникот на градот и му заповедал да ја тргне храната што обично се продава на пазарите и да ја замени со храна, односно со лебови и пијалаци осквернети со крв од идолски жртви, та оние што постат, купувајќи и јадејќи од оваа храна да се осквернат.

Управникот на градор веднаш ја извршил наредбата. Но, по промислата Божја оваа подмолна намера му била откриена на великиот маченик Теодор, наречен Тирон, и го испратил кај градскиот архиереј Евдоксиј да го извести за намерата на царот. Свети Теодор отишол кај архиерејот и му рекол: „Стани веднаш и собери го стадото Христово и кажи му да не купува ништо од пазарите, зашто храната е осквернета со жртвена крв, по наредба на нечестивиот цар.

Овој, пак, чудејќи се, го прашал: „Што ќе прават тие што немаат храна дома, ако не одат на пазар да купат?“ Свети Теодор му одговорил: „Нека јадат коливо (варена пченица)“. Патријархот веднаш станал и на мнозина им кажал за своето видение, и на тој начин ја запазил својата паства од подмолната завера на царот-отстапник. Кога царот видел дека не му успеала намерата, наредил на пазарите повторно да се изнесе вообичаената храна. А Христовиот народ, кога завршила седмицата, му оддал благодарност на свети Теодор, и со радост оваа сабота ја определил да се слави во негов спомен.

За празникот Тодорова сабота се поврзани повеќе верувања и обичаи. На пример, во Дебрца, спроти празникот, девојчињата изведувале интересен обичај со цел да научат да везат. Тие дома подготвувале ќесиња направени од крпчиња и потоа ги полнеле со пепел. Вечерта спроти празникот, додека биле во црквата, ќесето го закачувале на појасот на некоја жена која била позната како добра везилка. Жените кои вака ќе собереле повеќе ќесиња, на враќање од црквата кон дома, ги фрлале ќесињата во реката со зборовите: „Како што брза водата, така и девојчињата да научат да везат“.

Исто така, на Тодорова сабота, младите девојки изведувале и обичаи со кои сакале да дознаат кој ќе биде нивниот иден маж. За таа цел, во петок навечер, за време на вечерата, девојките го зачувувале првиот залак и го ставале под перницата. Притоа, се верувало дека момчето кое ќе го сонеле, подоцна ќе им стане маж.

Најголемиот број обичаи поврзани со овој ден се изведуваат вечерта спроти празникот. Во повеќе краишта на Македонија тогаш во црквата се носи т.н. Тодорички леб или Тодоречка погача, а Кузман Шапкарев забележал дека во охридските села носеле колаци со четири проскурчиња „за воловско здравје“. Овој обреден леб од горната страна е украсен со разни фигури: волови, плуг, јарем, коњи, коњски плочи, трло со јагниња и сл. Во црквата лебот се става во чинија врз која има варена пченица и пченка и бидејќи лебот во средината има дупка низ неа се забодува свеќа којашто се запалува. Подоцна откако свештеникот ќе отпее молитва и ќе го благослови лебот и другите продукти свеќата се гасне под мишка и се чува цела година за лекување разни болести и за одврзување магии. Во црквата од лебот се раздава „за мажо здравје“, „за воловско здравје“, „за коњско здравје“ итн.

Во записите од Гевгелиско направени на почетокот на XX век од Н. Д. Рачев се вели дека за заштита од магии, но и за иницирање живот и здравје на луѓето и добитокот се правело „мамило“. Тоа се правело од варена пченица и пченка кои се носеле во црквата каде што попот им пеел молитва. Потоа дома на сите и на луѓето и на стоката им се давало да каснат по малку, но строго се внимавало ниту едно зрно да не падне на земјата, зашто во спротивно ќе се случела голема несреќа и на луѓето и на добитокот.

Интересен обичај во Дебрца спроти празникот изведувале девојчињата со цел да научат да везат. Тие дома подготвувале кесиња направени од крпчиња и врз нив само започнувале да везат, а потоа ги полнеле со пепел. Додека биле во црквата вечерта спроти празникот скришум со куклушка од треска кесето го закачувале за појасот на некоја жена што била позната како добра везачка. Овие жени, пак, што ќе собереле повеќе вакви кесиња на враќање ги фрлале во некоја вода (извор, река, поток и др.) со благослов: „Како што брза водата така и девојчињата да научат да везат“.

На овој ден младите изведувале и повеќе обичаи со кои сакале да дознаат кој е нивниот иден брачен другар. Тоа го правеле на следниов начин: Во крпчиња врзувале варена пченица и пченка и трипати ја префрлале преку олтарот од црквата. Потоа вечерта пред спиење ја ставале под перницата, заедно со првиот касај добиен во црквата „за мажо здравје“. До креветот ставале и дуле полно со вода за кое го врзувале појасот кој со другиот крај го ставале под перницата. Притоа наречувале: „Кој ми е речен да ми дојдит на мостов, да поминит по појасов, да го видам во сонот“.

Вакви обичаи забележал и Марко Цепенков. „Во петок вечер спроти Тодороа сабота, кое девојче сака да си го види на сон кое момче ќе си го земи за маж да је биди еве како ќе напраи: ќе седни да вечера и првијо залак што ќе го сожвакат, нема да го голтни, ами ќе го изваи од уста и ќе го чуа за коа ќе си легни да го клаи под перница. Спиејќи над залаго, ќе и дојде тоа момче што и је наречено за да ја земи. Ако види некое момче што го знаи, него ќе го земи бездруго, а пак ако види некое непознато, непознатото момче ќе го земи“. Сличен на овој обичај М. Цепенков забележал и во Битола: „Во град Битола спроти Тодорица праат мајките на ќерките еден маривет да познаат кое момче ќе и ја земи ќерката. Ќе појди една мајка в црква и ќе земи три зрна пченица, падната што има наземи. Коа ќе седнат да вечераат, ќе и го укради мајката на ќерката првиот залак и коа ќе си легни девојчето да спие, ќе и клаит под перница. Спиејќи девојчето, ќе го сонуала кое момче ќе го земела, убао ќе го видела, очи со очи ќе се виделе и бездруго тоа момче ќе го земела. Утрото со душа ќе ја чекат мајка е да стани од спиење за да ја праша што сон сонуала. Ако е страмежливо некое девојче и неќи да е кажи на мајка си, таа ќе и нагодуа за соно што го видела и за момчето што го видела. Ете од трите зрна пченица и еден залак леб, клаени под перница ќе си го виделе на сон кое момче ќе земи. Ако е вистина ашколсун јас ќе му речам“. Во Гостивар, според еден понов запис, во минатото на овој ден доаѓале девојките и ергените од соседните села облечени во празнична носија, заедно со своите родители и шетале низ градот. Тоа било можност и за запознавање и за бендисување. Така во споменот на гостиварчани и околните села овој ден останал како ден на бендисувањето, односно како метафора на љубовта.

Во кривопаланечкото село Конопница последниве години е обновен еден древен обред што во минатото се изведувал на овој ден пред црквата што го носи името на св. Теордор Тирон. Имено во овој обичај учествуваат невестите што се омажиле помеѓу двете Тодорици заедно со своите свекрви задолжително облечени во народна носија. После ова поклонение пред светецот невестите веруваат дека ќе добијат пород и дека ќе ги следи благосостојба.

Со празникот Тодорова сабота се поврзани и други обичаи и верувања. Во Гостиварско пченката што ја враќале од црквата утрото на самиот празник ја носеле во полето и ја фрлале по нивите и бавчите велејќи: „Господе, колку зрна, толку тоари, толку дар и бериќет да ни даеш“.

Стефан Верковиќ запишал дека во егејското село Мачуково, (Долновардарско) „Спроти Сфити Тодур момите раздават на црквата пшеница и пчиничка бркано, и чис леп. В лебут замесуват една глава лук и сус неа го печат; го извртуве сус се леп, ка ќ’оде на црквата; дупката што ќе се чине на лебут, туруваат пшеница и пчиничка, да напкум сус них зарануват добитоците, а кукешните си апнуваат за здраве“.

Интересен обичај на празникот Тодорица се изведувал во селото Лазарополе. Тие што тремереле оделе надвор од селото во местото Сливине, носеле со себе варено жито и вода осветена на Свети Трифун. Со таа вода ги прскале ливадите. Од житото што го носеле девојките еден дел им давале на момчињата и роднините за здравје, а потоа оделе кај своите ливади и фрлајќи од житото викале: „Киш, киш, кртови, / на чупоски вртови“. Чуповци, пак, викале: „Киш, киш кртови, / на росочки вртови!“ Овие обичаи започнувале околу десет часот претпладне и завршувале околу три или четири часот попладне.

Државниот пазарен инспекторат казни три фирми од Скопје и една Куманово поради продажба на леб по цена поскапа од 33 денари.

Александра Котели од ДПИ вечерва соопшти дека контроли биле извршени на десетици локации во секој град од државата, пришто биле воочени непочитувања на одлуката за замрзнувањето на цената на лебот.

„Направени се записници и изречени се парични казни од над 300.000 денари. Казните се многу високи, согласно законот за трговија, па и законот за заштита на потрошувачите, се движат од 500 до 10 000 евра по правен субјект или од 50 до 500 евра за одговорното лице“, изјави Котели.

Рече дека лебот е производ кој е неопходен во секојдневниот живот на граѓаните, па затоа апелираат на почитување на одлуката за цените.

Државниот пазарен инспекторат претходно денес образложи дека примарна цел на одлуката е сузбивање на профитерството во време на криза, и залагање за солидарност. Законите ќе важат исто за сите, без селективност, а секој што нема да ги почитува, ќе биде санкциониран, нагласија од пазарната инспекција.

Во понеделник, на 6ти март, во 11 : 00, сите патишта водат кон Универзитетот за туризам и менаџмент во Скопје!

“Целта на овој меѓународен форум е преку вакви јавни настани да може да се покренат прашања за жената, кои што се карактеристични и важни во нашата држава, како прашањата за жените во општеството, жените и градењето на кариерата, жените и стереотипите.

Бидејќи, образованието е темел на едно општество и сè почнува и завршува преку институциите на образованието, УТМС како високообразовна општестевно одговорна институција, почитта кон жените, во пресрет на Денот на жената, ја дава преку организирање на ваков Меѓународен форум.

На едно место, во ист ден, дами од повеќе области ќе дебатираат на темата: ,,Жените пишуваат историја”, и тоа преку пет панели: Панел за жените во дипломатија, панел за жени истакнати во бизнис заедницата, панел за дами кои го движат образованието, панел за жени двигатели на медиумите, како и панел за жени докажани во областа на културата и уметноста”, истакна М-р Билјана Проеска – Координатор за дисперзирани студии на УТМС.

На 01.03.2023 во СВР Битола, М.С.(50) од Битола, директорка на Националната установа „Завод и музеј“ – Битола, пријавила дека на 25.02.2023, таа и уште двајца вработени извршиле увид во археолошки локалитет „Влахо“ во с.Живојно, општина Новаци.

Притоа, на археолошкиот локалитет затекнале работници и механизација на фирма од Битола како вршат ископ на локалитетот без претходно извршено задолжително археолошко истражување на локалитетот.

Според пријавеното, при увидот било констатирано дека е уништен голем дел од локалитетот. Се преземаат мерки за расчистување на случајот.

Регулаторна комисија за енергетика (РКЕ) донесе одлука со која предложи нова максимална и минимална тарифа за цената на водата во Скопје и доколку се прифати максималната, водата ќе поскапи за 29,5 денари на месечно ниво, а ако се прифати минималната цената би останала речиси иста. Одлуката, најави денеска претседателот на РКЕ Марко Бислимовски, ќе биде доставена до Водовод -Скопје чиј Управниот одбор ќе донесе заклучок за којшто ќе треба да гласа Советот на Град Скопје. Целата постапка за одлучување треба да биде завршена во рок од 150 дена.

-Постоечката цена за домаќинствата изнесува 31,87 денари. Со нашата одлука минималната тарифа предлагаме да изнесува 31,53 денари, тоа е одредено минимално намалување кое што се должи на фактот што помошта која што ќе се дава со пониска цена на електрична енергија ќе продолжи и во следниот период, а максималната тарифа изнесува 34,82 денари. Минималната тарифа е пониска од постоечката, а максималната е повисока за девет проценти. Ако се прифати максималната тарифа може да има зголемување, притоа месечниот трошок ако се прифати максималната тарифа би значел зголемување од 29,5 денари на месечно ниво. Сметам дека 29,5 денари или 30 денари не претставува никаков проблем за претпријатијата, односно за граѓаните. Тоа се само 30 денари на месечно ниво, тоа е доколку се реши Водовод и канализација Скопје понатака и Советот да се прифати максималната тарифа, објасни Бислимовски.

Тој нагласи дека кога одлучуваат за трошоците кај комуналните претпријатија не ги признаваат неоправданите, односно ги признаваат исклучиво економски оправданите трошоци со цел граѓаните да плаќаат за трошоци коишто мора да ги има секое претпријатие.

-Притоа кога ќе ги носиме нашите одлуки во наредниот период ќе водиме сметка тие да бидат во рамките коишто ќе може да овозможат да не се политизира прашањето со цените на водните тарифи, рече Бислимовски.

Претседателот на РКЕ посочи дека откако предлогот ќе биде доставен во Скопски водовод тие имаат право врз основа на рангот меѓу минималната и максималната тарифа да донесат своја одлука која што потоа ја доставуваат до Советот на Град Скопје на одобрување.

Тој потенцираше дека со минималната тарифа можно е да има намалување на цената на водата и дека тоа зависи во крајна линија од Водовод и канализација и од Советот на Град Скопје.

-Доколку се решат за минималната тарифа нашата предложена минимална тарифа е одредено намалување на цената на водата во Градот Скопје. Најголем дел од претпријатијата коишто поднесуваат барања до РКЕ поднеле барање поради тоа што имаат зголемени трошоци за електрична енергија и во најголем дел од нивните барања овие трошоци за електрична енергија кога си ги препресметувале претпријатијата ја земале во предвид цената на електрична енергија на берзата ХУПЕКС. За среќа, во изминатиот период имаме цена на електрична енергија кај овие јавни комунални претпријатија која што ја обезбедува ЕСМ Продажба и истата изнесува 95 евра за мегават час што придонесе да се среди ситуацијата кај јавните комунални претпријатија имајќи во предвид дека месеците август и септември беа критични кај нив. Имаше јавни комунални претпријатија коишто беа на слободниот пазар и нивните трошоци за електрична енергија на месечно ниво беа поголеми од вкупните приходи коишто би ги остварило една претпријатие, рече Бислимовски и доаде дека во целиот овој процес сите јавни комунални претпријатија коишто членуваат во нивното здружение АДКОМ добија целосна поддршка од РКЕ која беше меѓу иницијаторите овие јавни комунални претпријатија да добијат цена на електрична енергија со која што би влијаела на подобрување на ликвидноста на овие претпријатија.

Тој посочи максималниот рок во којшто треба да заврши целата постапка е 150 дена.

-Значи, оваа наша одлука во моментов нема да се имплементира. Таа треба да помине низ органите за одлучување во Водовод и канализација и нивниот Управен одбор треба да достави предлог до Советот на Град Скопје. Од денот на носење на нашата одлука до носењето на конечната одлука на Советот на Град Скопје максимумот е 150 дена, рече Бислимовски.

Тој, осврнувајќи се на другите комунални претпријатија во земјава, рече дека сите имаа одреден недостиг на средства заради зголемените трошоци, но оти треба да се испрати сигнал и кај овие комунални претпријатија да ја подобрат својата ефикасност.

-Не може целиот товар да го префрлиме кај граѓаните поради тоа што би се зголемила нивната цена за водни услуги. Секој треба да си преземе одговорност во целиот дел и фактот од којшто не можеме да бегаме сите овие јавни комунални претпријатија во државата се превработени. Јас само би сакал да ви дадам еден пример во електродистрибуција, компанија која што прави дистрибуција на електрична енергија во целата држава работат околу 1 750 вработени. Јас ви гарантирам ако ги земеме петте најголеми града во државата во овие водоводни претпријатија работат околу 5 300 до 4 000 луѓе. Секој си определува колку се потребни, ама јас не верувам – тоа е мрежна услуга, индикатор има, треба да се внимава дека ако може една дејност како што е дистрибуција на ниво на една цела држава со 1 700 до 1800 луѓе потребно е кај јавните водоводни и комунални претпријатија да се подобри ефикасноста во работењето, нагласи Бислимовски.

Пензиите за месецов ќе пораснат за скоро седум проценти, а со претходните покачувања тоа означува дека за една година пензионерите ќе добијат зголемување од минимум 16 проценти. Новата методологија за пензии беше донесена во март 2022 година, по претходна согласност со Партијата на пензионерите, Сојузот на пензионерите и веќе дава резултати. Со септемвриската пензија околу 330 илјади пензионери во државата добиваат повисоки пензии за 6.8%, согласно новата методологија воведена со последните измени во Законот за пензиското и инвалидското осигурување, кои стапија на сила во март 2022 година. Штом измените стапија на сила минатата година покачувањето изнесуваше 2,9 проценти и сега се доаѓа до зголемување на пензиите од ниво до 16 проценти.

Со новата методологија пензијата се утврдува со 50 проценти како резултат на растот на инфлација и 50 проценти во сооднос со растот на просечната плата.

– Минатата година направивме системски модел за раст на пензиите и во време на криза во два наврата се покачија пензиите за 10%. Сега во март ќе има раст од 7%. Кај сите 334 илјади пензионери со мартовската пензија ќе има пораст од 7% – рече во телевизиско гостување заменикот министер за финансии Филип Николоски, додавајќи дека за оние со помали пензии веќе била доделена финансиска помош со антикризните мерки.

Кон крајот на октомври минатава година, Владата ги опфати и пензионерите како дел од категориите граѓани на кои им следува финансиска помош за справување со последиците од енергетската криза.

Примателите на пензија до 11.500 денари добиваат финансиска поддршка во вкупен износ од 6.000 денари, односно по 1.500 денари месечно, во период од четири месеци, а примателите на пензија од 11.500 денари до 14.000 денари добиваат финансиска поддршка во вкупен износ од 3.000 денари, односно по 750 денари месечно, во период од четири месеци.

Минималната плата – 20 175 денари

Претходно, преку економско-социјалниот дијалог беше утврдена и методологијата за утврдување минимална плата, која од овој месец ќе изнесува 20.175 денари.

– За ова веќе ќе нема уценувања, ќе нема наддавања меѓу синдикати и работодавачи. Дефиниравме заедно методологија, критериумите за пораст се трошоците за живот, односно инфлацијата и порастот на просечната плата. Тоа е заедно усогласено системско решение. Системско е зашто беше одобрено од сите засегнати страни, односно синдикатите и работодавачите – рече неодамна вицепремиерот за економски прашања, Фатмир Битиќи.

Минималната плата во март минатата година од 15 илјади денари се покачи на 18 илјади денари, а сега надмина 20 илјади денари. Притоа, ова решение ќе опфати над 27 илјади административни службеници од јавниот сектор.

Против ваквата методологија за раст на минималната плата досега беше единствено претседателот на Советот на Град Скопје од редовите на ВМРО-ДПМНЕ и некогашен министер за финансии, Трајко Славески, а воедно обвини и дека не расте просечната плата, спротивно на податоците од Државниот завод за статистика. Инаку Трајко Славевски беше меѓу првите кои се побуни против зголемување на минималната плата прво на 12.500, а потоа и на 15.000, предвидувајќи дека така економијата ќе колабирала.

Просечната плата се искачи над 34 илјади денари

Според последните податоци од Завосот за статистика просечната плата порасна на 34,364 денари. Според последните податоци на Државниот завод за статистика, индексот на просечната месечна исплатена нето-плата по вработен во декември 2022 година, во однос на декември 2021 година, изнесува 114.8.

– Ваквото зголемување се должи, пред сѐ, на зголемувањето на просечната месечна исплатена нето-плата по вработен во секторите: Преработувачка индустрија (20.4 %), Уметност, забава и рекреација (20.2 %) и Административни и помошни услужни дејности (19.0 %). Зголемување на просечната месечна исплатена нето-плата по вработен, во однос на претходниот месец, е забележано во секторите: Транспорт и складирање (10.4 %), Дејности во врска со недвижен имот (10.2 %) и Уметност, забава и рекреација (8.4 %), соопштија од Државниот завод за статистика.

Со новиот износ на просечната плата доколку се земе предвид дека просечната плата во декември 2017 година изнесувала 23,850 денари растот за само пет години е 10,514 денари. Односно, за шест години просечната плата е зголемена за скоро 50 проценти.

За споредба, пред само десет години, во ноември 2012-тата година, просечната плата била 20.857 денари, додека пак минималната 8.050 денари. Оттогаш започнуваат иницијативите на Сојузот на синдикатите за утврдување минимален износ на плата, кога во првичната верзија на законот минимална плата е дефинирана како најнискиот месечен износ на основна плата која работодавачот е должен да му ја исплати на работникот за работа извршена за полно работно време и исполнет нормиран учинок.

Растот на просечната плата се припишува на зголемувањата на платите и во платите во приватниот и во јавниот сектор. Инаку, по сектори, само во ребалансот од минатата 2022 година беа испланирани средства за раст на платите од 15% во правосудството, средното и основното образование и детската грижа, 7% раст на платите во високото образование и 5% раст на платите во МВР и во здравството.

На 01.03.2023 во 20.45 часот во СВР Битола било пријавено дека на крстосница од ул.„Партизанска“ и ул.„Баница“ во Битола, патничко возило „рено клио“ со битолски регистарски ознаки, yпpaвyвано од А.Б.(21) од Битола, yдpила во А.Д.(46) од Битола.

Во нecpeќата, А.Д. се здобила со тешки телecни повpeди, конcтатиpaни во Клиничка болница Битола.

За настанот бил известен Јавен обвинител, а увид на местото извршила увидната екипа од СВР Битола – информираат од СВР Битола.