На 10.02.2023 во 06.20 часот во Прилеп, на крстосница со кружен тек од ул.„Александар Македонски“, ул.„11 Октомври“ и ул.„Октомвриска“ се случила сообраќајна незгода помеѓу патничко возило „југо“ со прилепски регистарски ознаки, управувано од Д.И.(57) од Прилеп и патничко возило „јети“, сопственост на МВР, управувано од полициски службеник, каде сопатник бил полициски службеник.

Во незгодата двајцата полициски службеници се здобиле со телесни повреди, констатирани во Градската болница во Прилеп. Увид извршила екипа од Полициска станица Прилеп.

фотографија – Шлакески Маринко

„ТРИ ПИСМА “ (2018) – Маринко Шлакески (драмски текст – извадок)

ЕМА: Нечија игра или не, јас треба веднаш да заминам одовде!

(брзо оди до масата, го зграпчува палтото, ташната и клучевите и се упатува кон вратата; се обидува да ја отвори но не успева; пробува повторно но и покрај напорот што го прави нема сила да ја отвори)

Што е ова?! Вратата не е заклучена, но јас неможам да ја отворам!

(пробува повторно но и покрај обидите таа нема сила да ја отвори и да излезе иако вратата не е заклучена)

Ова е некое проклетство.. Јас немам ниту доволно сила за да отворам една обична врата низ која пред малку и самата влегов! Ги правам истите движења, го вложувам истиот напор и повеќе од тоа, но од сето тоа нема никаква корист. Како да е маѓепсана. Станувам ли јас заробеник во оваа проклетија!? Сепак не! Вакви работи нема, бидејќи вакви работи не се случуваат.. А овде сигурно има некој кој сака да ме задржи по секоја цена и покрај мојата воља. (вика)

Има ли некој овде?! (тишина) Има ли некој.. (се откажува) Сепак не.. (пробува повторно да ја отвори вратата)

Вратата не е заклучена, ниту мене некој ме спречува да ја отворам. Јас сама не можам да излезам одовде. Како парализирана.. Мојот разум ми вели да ја напуштам оваа куќа, но моето тело одбива да го направи тоа. Моето тело.. моето тело го напушта мојот разум..

(се движи наназад кон ѕидот и со грбот се потпира на него; полека се спушта надолу и седнува на подот до вратата сeуште држејќи го писмото стиснато во нејзината рака; се слуша оддалеку отчукување на црковни ѕвона)

„ТРИ ПИСМА “ (2018) – Маринко Шлакески
(драмски текст – извадок)

19-годишниот Филип Тодороски, кој важеше за еден од најалентираните поединци во прилепска Победа, од вчера е нов фудбалер на Работнички.

Ова е второ засилување за “романтичарите” од редовите на црвено-белите, откако претходно го ангажираа и Атхе Мазари.

Тодороски е офанзивен играч за врска и потпиша 2-годишен договор со екипата од Дебар Маало. Иако минатата година имаше отворена понуда да пристапи во турски Бешикташ, Тодороски одлучи да остане во Прилеп. Како и да е, на младиот Филип му претстои светла иднина и веројатно големи фудбалски подвизи.

Светиот синод на Романската православна црква донесе одлука за признавање на автокефалноста на МПЦ-ОА според томосот издаден од СПЦ на 5 јуни 2022 година.

Според одлуката на Синодот на Романската православна црква, што ја пренесува црковниот сајт orthodoxtimes.com, признавањето е под името „Архиепископија Охридска и на Македонија, со седиште во Скопје“, а поглаварот се именува со „Негово Блаженство, Стефан, Архиепископ Охридски, Скопски и на Македонија“.

СВР Охрид поднесе кривична пријава против Ц.Б.(64), М.И.(67), П.С.(41) и Б.Р.(63), сите од Прилеп, поради постоење основано сомнение за сторено казнено дело „узурпација на недвижности“.

Тие, на 19.08.2022 година, во атарот на охридското село Љубаништа, неовластено зазеле плажа покрај брегот на Охридското Езеро во државна сопственост и без одобрение од надлежен државен орган, противправно поставиле камп единица, составена од шатори, камп приколки и моторни возила адаптирани за кампување.

Манастирот Успение на Пресвета Богородица во село Матејче, еден од најрепрезентативните споменици на византиската уметност во нашата земја, кој е оштетен во воениот конфликт во 2001 година и подолго време е мета на вандализам и кражби, ќе биде заштитен како културно наследство во опасност, рече министерката за култура Бисера Костадиновска- Стојчевска на денешната прес конференција.

Предвидени се 1, 5 милион денари за мерки за заштита на манастирот во Матејче. Ќе се продолжи и со реконструкција согласно насоките од надлежните институции. Во комуникација со министерството за транспорт и врски ќе се санира и патот до манастирот.

Пред две години (2021) во рамки на годишната програма на годишната програма за финансирање на проекти од областа на заштитата на недвижното наследство за 2021 година, на надлежната установа НУ Национален конзерваторски центар, Министерството за култура одобри проект за заштитни интервенции на архитектурата и ѕидното сликарство на црквата во Матејче во износ од 1.000.000 денари. Во текот на 2020 година на барање на надлежната установа НУ Национален конзерваторски центар беа одобрени 300.000 денари за реализација на ургентни превентивни интервенции на црквата Успение на Пресвета Богородица во манастирот Матејче кои беа спроведени во првата половина на месец ноември и опфатија корективни мерки на оштетените и одвоени елементи од кровниот покривач од црквата и третман на споевите со ѕидните површини, како и затворање на оштетените стакла кај транзените на црквата.

Манастирската црква е изградена во XIV век од страна на цар Душан, а по неговата смрт, неговата сопруга Елена и неговиот син Урош ја доградиле и живописале.

Преспанскиот договор од 2018 година, потпишан од тогашните премиери Зоран Заев и Алексис Ципрас, стави крај на деценискиот политички спор помеѓу Македонија и Грција, а со тоа се отвори и простор за поголема соработка меѓу двете држави, народите и културите. Она што е круцијално е дека овој договор, исто така, го призна македонскиот јазик, кој потоа беше признат и во Европската Унија, со што се отвори можноста тој да се изучува и во Грција, слободно, без забрани и криење од властите, како децениите претходно.

Договорот од Преспа отвори Центар за македонски јазик во Лерин, оспорен од јавен обвинител, на потег е судот

Во Преспанскиот договор е јасно наведено, а со тоа и Грција го признава македонскиот јазик, дека е дел од јужнословенските јазици како официјален јазик на Република Северна Македонија. Оваа точка претставуваше вистински исчекор во односите меѓу двете држави и можност за надминување на бариерата и забраната за изучување на македонскиот јазик во Грција.

Со цел поголема промоција на јазикот, но и поширока достапност да биде изучуван и практикуван од населението кое живее во Грција, при крајот на минатата година беше формиран Центар за македонски јазик во Лерин, со определба да се промовира и заштити македонскиот јазик. Основачите на овој центар објавија дека нивната регистрација, одобрена од грчките судови, е почеток на кампањата за целосно признавање на македонскиот јазик во Грција, нешто кое пред Договорот од Преспа беше невозможно.

Сепак, ситуацијата со Центарот за македонски јазик се искомпликува откако неодамна една грчка обвинителка поднесе жалба до судот против регистрацијата на Центарот за македонски јазик со објаснување дека македонскиот јазик е признаен само како јазик на граѓаните на Република Северна Македонија, но не и на Македонците во Грција. Нејзиното противење, кое содржи националиситчки елементи, е дека центарот претставува опасност за грчката држава и дека ова е обид за создавање на малцинство во Грција.

Ваквите ставови на обвинителката не се потпираат на договореното во Преспа, каде во договорот јасно се наведува дека се признава македонскиот јазик. Таму се надеведува дека не е поврзан со античката еленска цивилизација, историја, култура и наследство, со што пред судот во Грција би требало да паднат ваквите тези на обвинителката.
Своеволното и лично толкување на Договорот од Преспа од страна на обвинителката всушност претставува и прекршување на духот на пријателство и соработка, нешто кое 30-тина години се занемаруваше и постојано се отфрлаше, без разлика која политичка елита беше на власт и тука и таму.

По поднесената жалба, сега останува на грчките судови да пресечат и донесат одлука, дали Центарот за македонски јазик ќе биде затворен или ќе му биде дозволено да функционира и да го промовира македонскиот јазик.

Жалбата на обвинителката потсетува на темното минато кога имаше забрана за говорење македонски јазик

Грчката држава во минатото го забрануваше македонскиот јазик и освен што не дозволуваше негово изучување, постоеја и забрани за негово говорење. Но, промената на односите меѓу Северна Македонија и Грција по потпишувањето на Преспанскиот договор ги промени овие работи и отвори нов лист за соработка.
Во меѓувреме, особено по најавите дека Центарот за македонски јазик е оспорен пред судот, повеќе светски медиуми објавија статии и истражувања за значењето и постоењето на македонскиот јазик во Грција. „Торонто стар“ и „Петерборо егзаминер“ објавија текст во кој зборуваат за македонското малцинство во Грција и забраната тие да зборуваат на мајчиниот, македонски јазик.

Во текстот се претставува токму ситуацијата од минатото и забраната за македонскиот јазик со истакнувањето на фактот дека грчката влада во минатото не го признавала постоењето на македонскиот јазик и не прифаќала дека тој се зборувал во делови од Грција. Сепак, ситуацијата сега е променета и во текстот се наведува дека веќе постои непрофитна организација во Воден која нуди онлајн курсеви по македонски јазик. Според Евгенија Нацулиду, чија баба е Македонка, курсот го посетуваат околу 20 граѓани, а дополнителни 35 до 40 посетуваат приватни часови по македонски јазик. Сето ова има смисла за Нацулиду откако дознала дека е делумно Македонка.

Таа почнала да ги истражува своите корени и нејзината култура, а во 2009 година помогнала во основањето на непрофитна организација во нејзиниот роден град Едеса за промовирање на македонскиот јазик како мајчин јазик. Бабата на Нацулиду знаеше да зборува само македонски, нејзината мајка ги користела двата јазика, а Нацулиду воопшто не знаела да зборува македонски, оттаму и нејзините обиди да истражува и да го промовира јазикот.

Во 2018 година, по Преспанскиот договор, почнаа да се нудат онлајн курсеви по македонски јазик. Во Грција македонскиот јазик бил само говорен јазик. Никој не можеше да учи читање, пишување или граматика, па било неопходно да се најде учител од Северна Македонија. Во моментов се нудат четири нивоа на македонски јазик и се субвенционираат 50 отсто од цената на курсот, така што студентите плаќаат само 35 евра за курс од 35 недели.

Младите Македонци и Грци пеат заедно на двата јазика

Петрос Карацареас, виш предавач по англиски јазик и лингвистика на Универзитетот во Вестминстер во Лондон, Англија, е етнички полуГрк и полуМакедонец. Тој за весниците пренесува ситуации од својата младост.
„Сестрата на баба ми ѕвонеше на телефон и ѝ дојави да ми пренесе да симнам некои објави затоа што ќе дојде полиција во мојата куќа и ќе ја загубам работата во Лондон. Ова е размерот на траумата и стравот под кои живееја луѓето во однос на употребата на јазикот… Дури и по 2010 година, таа мислеше дека ќе има вистински реперкусии врз мојот живот“ раскажал Карацареас.

Но, тој страв, од пред извеснбо време може да се каже дека е надминат, особено ако се илустрира преку младинските активности на Македонците и Грците.

„Додека повеќето изучувачи на македонскиот јазик се работоспособни возрасни или постари лица, кои можеби учат од носталгични причини, младите почнаа да посетуваат музички фестивали и јавни настани, каде музичките бендови од Грција и од Северна Македонија изведуваат традиционални македонски песни за селскиот живот, миграцијата, љубовта и смртта. Можеби не зборуваат или не го разбираат јазикот, но ги учат стиховите на памет и пеат заедно. Ова не би можело да се замисли пред Договорот од Преспа. Прогонството на јазикот значело дека може да се пушта македонска народна музика, но без никакво пеење“ се пренесува ставот на Карацареас.

Грчката Влада забрануваше јазик кој не постоеше

Сепак, по Преспанскиот договор односите меѓу двете земји се подобрени, пред се на политичко ниво кое заостануваше зад економското. Грција престана да ги блокира кандидатурите на Северна Македонија за влез во НАТО и Европската Унија. Пред договорот владата како да сметаше дека во Грција не постои нешто како македонски јазик, бидејќи Македонија беше дел од Грција и сите во Грција зборуваа грчки. Со други зборови, грчката влада сметаше дека македонскиот јазик (барем во Грција) е грчки јазик, а македонскиот народ се Грци.

„Ја имате оваа многу иронична ситуација кога владата (историски) забрануваше употреба на јазик што не постоеше“, анализира Карацареас.

Неговиот колега Виктор Рудометоф, професор на Универзитетот во Кипар, а по потекло од Северна Грција смета дека Грците се плашат од загрозување на нивното единство.

„Грчката влада се плаши од можна загуба на срцата и умовите на грчките граѓани во Северна Македонија доколку официјално се признае македонското малцинство, култура или идентитет“- мисли Рудометоф.
Според него, македонскиот јазик не е главната грижа на повеќето етнички Македонци во Грција. Судскиот случај против Центарот за македонски јазик не беше многу роследен во вестите и низ грчките медиуми. Повеќето етнички Македонци веројатно повеќе се занимаваат со учење англиски или германски јазик бидејќи тие се покорисни на пазарот на труд. Поголем дел од соговорниците на “Торонто стар“ се согласни дека, и покрај обидите некој да го затвори Центарот за македонски јазик, спорот на Северна Македонија со Грција е завршен и дека сега предизвик за Македонија е новиот спор со Бугарија, кој може исто така да се развлече со децении, со што на државава одново ќе и се загрози европската иднина.

Извор: Рацин.мк

45-годишен жител од населеното место Крушеани, општина Кривогаштани, со иницијали Ц.П., денеска починал откако се самозапалил.

Како што дознаваме лицето држело колонијален дуќан под кирија во селото, и најпрво синоќа предизвикал пожap во истиот, но пожapoт бил изгаснат од мештаните и било спречена поголема штета, за денеска тој самиот да си прecyди.

Засега не се познати точните причини за ваквиот настан, па повеќе информации очекувајте во текот на денот.

Од денеска секој ден од 10 до 16 часот е отворен пунктот во центарот на Прилеп, на камената бина на плоштадот „Александрија“ за донирање за настраданите од земјотресот во Турција и во Сирија. Прилепчани веднаш се одзваа и почнаа да донираат облека, обувки, постелнина, храна.

Прилепскиот градоначаланик Борче Јовчески, кој токму за време на земјотресот ги зацврстуваше односите со збратимената општина Бајрампаша во Истанбул уште при посетата ја најави сета можна помош за настраданите подрачја. Општината ќе донира и околу 500 000 денари.

-Во понеделник ќе имаме вонредна седница на Совет на Општина Прилеп на која што ќе донесиме одлука за директна финансиска помош. Понуден е обучен тим од ТППЕ Прилеп во координација со ДЗС подрачна единица Прилеп, за директна помош со човечки ресурси во подрачјата каде што има потреба, а исто така и бизнис секторот и стопанската комора од нашиот град веќе испраќаат помош, Јовчески.

На дарителна вечер организирана од македонската црква „Света Недела“ во Канада, собрани се 20 илјади канадски долари, наменети за манастирот „Света Марена“ во село Туминец, Мала Преспа.

-На дарителната вечер, присуствуваа Македонци со потекло од Албанија и од цела Македонија. Собраните средства ќе бидат искористени за изградба на камбанарија за манастирот. Искажуваме голема благодарост до Македонците за нивната хуманост, велат од одборот на манастирот.

Селото Туминец е едно од деветте населени места во Мала Преспа, кое се наоѓа на самиот брег на Преспанското Езеро во близина на граничниот премин Стење-Горица и е второ село по големина, со околу 800 жители.

-На езерскиот брег се наоѓа и манастирот Света великомаченица Марина, Марена – Огнена Марија каде се чуваат поголем дел од моштите на светицата и каде сè уште се случуваат чуда над нејзините мошти. Манастирот датира од 18 век а обновен е 1926 година. Се наоѓа на самиот брег на Преспанското Езеро, локација која самата по себе дава дополнителна убавина и привлечност. Лоциран на 50-тина метри од брегот, изграден како малечко манастирче од земја и кал, го преживеал режимот на комунизмот и забраните за прослави. Сега благодарение на благочестивите верници, во тек е реновирањето на манастирот, со што овој божји храм ќе го добие потребниот лик, нагласуваат од манастирот.

Додаваат дека секоја година на 30 јули, кога се слави патронот на манастирот преполно е од народ, верници доаѓаат од Мала Преспа, дијаспората, од Лерин, Охрид, Струга, Ресен, Прилеп. (МИА)