Историски фотографии стари повеќе од еден век, автентични сведоштва за македонското револуционерно минато и приказни за луѓето кои оставиле трага во историјата. На 26 октомври во Галеријата на МАНУ во Скопје ќе биде отворена изложбата „Револуција во кадар“, чиј авторски концепт и колекција се дело на поранешниот главен и одговорен уредник на МРТВ, Диме Ратајковски, и прилепчанецот Душко Апостолоски.
Изложбата, која се реализира по повод 23 Октомври – Денот на македонската револуционерна борба, ќе претстави избор од 60 оригинални фотографии од македонското револуционерно минато, создадени во периодот од крајот на XIX век до третата деценија на XX век. Значителен дел од фотографиите досега не биле објавени, па посетителите за првпат ќе имаат можност да ги видат овие автентични историски документи.
Посебно внимание привлекува придонесот на прилепчанецот Душко Апостолоски, кој повеќе децении посветено собира ретки историски фотографии поврзани со македонското минато. Неговата колекционерска страст е насочена кон зачувување на фотографските сведоштва што ја раскажуваат приказната за македонската револуционерна борба, нејзините учесници и времето во кое живееле.
Како што посочува Апостолоски, старите фотографии отсекогаш буделе кај него длабоко чувство за посебноста на македонската историја. Особено значајни се фотографиите на кои се прикажани автентични носии и комитски чети карактеристични за македонското поднебје, но и оние што откриваат детали за традициите, идеалите и судбините на луѓето од тоа време.
Меѓу фотографските сведоштва се и оние поврзани со обичаите при смртта и погребувањето на загинати револуционери и војводи, како и фотографии што директно зборуваат за идеалите за кои се бореле. Таков е примерот со Никола Каранџулов, на чиј гроб, според Апостолоски, стои натписот „Загина за слободата на Македонија“.
Фотографиите како сведоци на историјата
Зад секоја од овие фотографии стои и една необична приказна. Некои биле внимателно чувани во семејни албуми, други патувале низ различни земји и менувале сопственици, за по повеќе од еден век повторно да се најдат во колекции што ја зачувуваат историската меморија.
Токму ваквата потрага по оригинални фотографии била едно од најголемите задоволства за Диме Ратајковски и Душко Апостолоски. Преку антикварници, аукции, стари архиви и приватни колекции, тие постепено собирале автентични фотографски сведоштва за едно од најзначајните и најсложените поглавја од македонската историја.
На изложбата ќе бидат претставени познати и помалку познати револуционери, војводи, комити, политички противници и личности со различни идеи за Македонија. Некои од нив се добро познати во историските записи, додека за други денес се знае многу малку.
Организаторите посебно ја нагласуваат вредноста на оригиналите – не само како историски портрети, туку и како материјални документи со печати од старите фотографски ателјеа, ракописни посвети, потписи и траги од некогашните сопственици.
Пред три години, Ратајковски и Апостолоски ја претставија изложбата „Лицата на револуцијата“, а со „Револуција во кадар“ пред јавноста отвораат нов дел од своето фотографско богатство, кој повеќе од еден век останал надвор од пошироката историска видливост.
Изложбата ќе биде отворена на 26 октомври 2026 година, со почеток во 19 часот, во Галеријата на МАНУ во Скопје.
Ова е можност посетителите одблизу да погледнат оригинални фотографии од едно бурно историско време и преку нив да се сретнат со луѓето, настаните и приказните што ја обликувале македонската револуционерна борба.